بررسی تاثیر ورزش های آرام بخش مانند یوگا و تمرینات تنفسی بر کاهش سطح کورتیزول و بهبود وضعیت تمرکز در دانش آموزان مبتلا به بیش فعالی

اختلال نقص توجه/بیش فعالی (ADHD) یکی از شایع ترین اختلالات عصبی-رشدی در دوران کودکی است که با مشکلاتی در تمرکز، کنترل تکانه و تنظیم هیجانی همراه است. پژوهش ها نشان داده اند که کودکان مبتلا به ADHD اغلب سطوح بالاتری از کورتیزول — هورمون اصلی پاسخ به استرس — دارند که می تواند علائم این اختلال را تشدید کند. در سال های اخیر، مداخلات غیردارویی مبتنی بر آرام سازی، به ویژه یوگا و تمرینات تنفسی، به عنوان رویکردهای مکمل مورد توجه قرار گرفته اند. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر ورزش های آرام بخش مانند یوگا و تمرینات تنفسی بر کاهش سطح کورتیزول و بهبود وضعیت تمرکز در دانش آموزان مبتلا به بیش فعالی انجام شد. روش تحقیق از نوع کیفی با رویکرد تحلیل محتوای جهت دار و مرور نظام مند ادبیات پژوهشی بود. یافته ها نشان داد که تمرینات تنفسی عمیق و آهسته، از طریق فعال سازی سیستم عصبی پاراسمپاتیک و کاهش فعالیت آمیگدال، به کاهش سطح کورتیزول و بهبود کنترل هیجانی منجر می شوند . یوگا، به ویژه در قالب تمرینات حرکتی آرام و یوگا نیدرا، با تنظیم محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) و افزایش فعالیت GABA، به کاهش علائم بیش فعالی و بهبود توجه کمک می کند . یافته های کلیدی نشان داد که تمرینات تنفسی با ریتم شش نفس در دقیقه، عملکرد اجرایی و کیفیت خواب را در افراد مبتلا به ADHD بهبود می بخشد . همچنین، ترکیب یوگا با موسیقی، اثربخشی بیشتری در کاهش بی توجهی و بیش فعالی نسبت به هر یک از این مداخلات به تنهایی نشان داده است . نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که یوگا و تمرینات تنفسی، به عنوان مداخلات کم هزینه، بدون عوارض جانبی و قابل اجرا در محیط مدرسه و خانه، می توانند به عنوان درمان مکمل در مدیریت ADHD به کار روند. پیشنهادهای پژوهش بر ضرورت طراحی برنامه های بومی، آموزش معلمان و والدین، و انجام مطالعات طولی با نمونه های بزرگ تر متمرکز است.

کلیدواژه ها:

یوگا ، تمرینات تنفسی ، کورتیزول ، تمرکز ، بیش فعالی ، مداخلات مکمل