بازشناسی فرصت ها و چالش های کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در نظام آموزشی کشور

فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) در سال های اخیر به یکی از مهم ترین عوامل دگرگون کننده نظام های آموزشی در سراسر جهان تبدیل شده است؛ به گونه ای که مرزهای کلاس درس سنتی را جابه جا کرده، یادگیری را از محدودیت زمان و مکان رها ساخته و امکان دسترسی به منابع نامحدود دانشی را برای یادگیرندگان فراهم آورده است. با این حال، ورود فناوری به عرصه آموزش، مانند هر دگرگونی بنیادین دیگری، همراه با فرصت ها و چالش های دوگانه بوده است: در یک سو، فرصت هایی چون شخصی سازی یادگیری، تعامل غنی تر میان معلم و دانش آموز، دسترسی برابرتر به منابع آموزشی، تنوع بخشی به روش های تدریس، ارزیابی سریع تر و بازخورد آنی، و توسعه یادگیری در طول زندگی قرار دارد؛ و در سوی دیگر، چالش هایی همچون شکاف دیجیتال، ضعف زیرساخت های فناورانه، ناکافی بودن مهارت دیجیتال معلمان، کاستی های محتوای الکترونیکی بومی، مسائل امنیتی و اخلاقی، و خطر «کمرنگ شدن» نقش تعامل انسانی در فرایند تربیت، دیده می شوند.پژوهش حاضر با هدف تحلیل این فرصت ها و چالش ها و ارائه راهبردهایی برای بهره گیری اثربخش از فاوا در آموزش انجام شد.. یافته های پژوهش نشان داد که مولفه های زیرساختی، انسانی (مهارت معلمان و دانش آموزان)، محتوایی و مدیریتی، چهار رکن اصلی موفقیت به کارگیری فناوری در آموزش اند و ضعف در هر یک، اثربخشی سایر اجزا را نیز تضعیف می کند. همچنین مشخص شد بیشترین فرصت های فاوا در حوزه های یادگیری شخصی سازی شده، دسترسی به منابع غنی و افزایش انگیزه یادگیرندگان، و جدی ترین چالش ها در حوزه های زیرساخت، آموزش نیروی انسانی و پرورش سواد دیجیتال قرار دارند. بر این اساس، راهکارهایی در سه سطح «سیاست گذاری کلان»، «سازمان مدرسه» و «کلاس درس» ارائه شد که محور مشترک آن ها، حرکت از «تجهیز فناورانه» به سوی «توانمندسازی انسانی» است.

کلیدواژه ها:

فناوری اطلاعات و ارتباطات ، فاوا ، آموزش الکترونیکی ، چالش های فناورانه ، فرصت های آموزشی ، سواد دیجیتال