راهکارهای قرآنی و روایی اصلاح آسیب های رفتاری آمران به معروف و ناهیان از منکر

امر به معروف و نهی از منکر از ارکان اساسی اسلام و ضامن بقای ارزش های متعالی و اخلاقی در جامعه است. آمران و ناهیان به عنوان حاملان این رسالت ارزشمند، جایگاه والایی در قرآن و روایات دارند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با تاکید بر آموزه های قرآنی و روایی، به راهکارهای اصلاح آسیب های رفتاری آمران به معروف و ناهیان از منکر می پردازد. سوال اصلی این است که راهکارهای قرآنی و روایی اصلاح آسیب های رفتاری آمران و ناهیان کدام است؟ یافته های پژوهش حاکی از آن است که آسیب های رفتاری آمران و ناهیان به دو دسته مستقیم و غیرمستقیم (اخلاقی) تقسیم می شوند. آسیب های مستقیم شامل تعارض گفتار و کردار، تمسک به بهانه عدم تاثیر، عدم رعایت اولویت ها و مراتب امر و نهی، اعمال سلیقه های ناموجه، بی توجهی به زمان و مکان، عدم پایبندی به حدود الهی و قضاوت عجولانه است. آسیب های غیرمستقیم شامل عالم بی عمل، ریا، تکبر، هوای نفس، خودخواهی، عدم پرهیزگاری، خوف از ضرر، ضعف غیرت دینی و طمع می باشد. راهکارهای قرآنی اصلاح این آسیب ها عبارتند از: اصلاح خویش مقدم بر اصلاح جامعه، هماهنگی حرف و عمل، بصیرت و آگاهی، صبر و اراده قوی، حسن خلق و نرم خویی، مهربانی و گذشت، توکل بر خدا، موقعیت شناسی و استمرار در امر و نهی. راهکارهای روایی نیز شامل شیوه های گفتاری (گفتار نرم، اختصار در بیان، ذکر خوبی ها، امر و نهی گروهی، تکرار و تداوم، تمجید و ستایش، نکوهش و ملامت، وعده و وعید، تشکر از پذیرش) و شیوه های رفتاری (ایجاد محیط مساعد، تکریم شخصیت، تغافل و تجاهل، رفق و مدارا، روش های عملی غیرمستقیم، شیوه نوشتاری، کنترل اجتماعی و ایجاد تشکل های اسلامی) می باشد.

کلیدواژه ها:

آسیب شناسی رفتاری ، آمران به معروف ، ناهیان از منکر ، راهکارهای قرآنی ، راهکارهای روایی ، اصلاح رفتار