تاثیر تلفیق فناوری های آموزشی با روش های سنتی تدریس بر یادگیری شیمی

آموزش شیمی به دلیل ماهیت انتزاعی مفاهیم، نیاز به درک سه سطحی ماکروسکوپی، میکروسکوپی و نمادین، و ضرورت انجام آزمایش های عملی، همواره با چالش های یادگیری همراه بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر تلفیق فناوری های آموزشی با روش های سنتی تدریس بر یادگیری شیمی انجام شد. رویکرد پژوهش ترکیبی با طرح توضیحی متوالی بود. در بخش کمی، ۲۴۰ دانش آموز پایه یازدهم رشته علوم تجربی شهر اصفهان با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمایش طی شانزده هفته در محیط یادگیری تلفیقی شامل شبیه سازی های رایانه ای، آزمایش های مجازی، واقعیت افزوده، ویدئوهای تعاملی و نرم افزارهای مدل سازی مولکولی همراه با روش های سنتی تدریس آموزش دیدند، در حالی که گروه کنترل تنها با روش های سنتی ادامه دادند. در بخش کیفی، ۱۸ مصاحبه نیمه ساختاریافته با دانش آموزان و معلمان انجام شد. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون پیشرفت تحصیلی شیمی با پایایی ۰/۸۹، پرسشنامه نگرش نسبت به شیمی با پایایی ۰/۸۶ و پرسشنامه درک مفاهیم انتزاعی با پایایی ۰/۸۴ بود. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که تلفیق فناوری با روش های سنتی موجب افزایش معنادار پیشرفت تحصیلی، بهبود درک مفاهیم انتزاعی و ارتقای نگرش مثبت نسبت به شیمی شد. بیشترین اثر بر درک مفاهیم میکروسکوپی و نمادین مشاهده شد که به ترتیب مجذور اتای ۰/۲۴ و ۰/۲۱ داشتند. تحلیل موضوعی نشان داد که شبیه سازی ها و آزمایش های مجازی، تجسم مفاهیم انتزاعی را تسهیل کرده و واقعیت افزوده، تعامل با ساختارهای مولکولی را ممکن ساخته است. همچنین مشخص شد که فناوری زمانی بیشترین اثربخشی را دارد که به عنوان مکمل روش های سنتی و نه جانشین آن ها به کار رود. یافته ها بر اهمیت طراحی آموزشی تلفیقی، آموزش معلمان و توجه به زیرساخت های فناورانه تاکید دارد و بستری برای سیاست گذاری مبتنی بر شواهد در آموزش شیمی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

فناوری آموزشی ، روش های سنتی تدریس ، یادگیری شیمی ، شبیه سازی رایانه ای ، واقعیت افزوده