نقش یادگیری همیارانه در بهبود تعامل و یادگیری دانش آموزان در کلاس های چندپایه

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش یادگیری همیارانه در بهبود تعامل و یادگیری دانش آموزان در کلاس های چندپایه بود. کلاس های چندپایه به دلیل ترکیب دانش آموزان با سطوح سنی و تحصیلی متفاوت در یک فضای آموزشی، با چالش های منحصربه فردی در زمینه تعامل و پیشرفت تحصیلی مواجه هستند. یادگیری همیارانه به عنوان رویکردی مبتنی بر مشارکت فعال، می تواند بستر مناسبی برای کاهش انزوای آموزشی و افزایش همبستگی اجتماعی در این نوع کلاس ها فراهم آورد (جانسون و جانسون، ۲۰۱۹). این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه های سوم تا ششم ابتدایی در کلاس های چندپایه شهرستان های استان تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۶ کلاس چندپایه (شامل ۹۰ دانش آموز) انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳ کلاس، ۴۵ دانش آموز) و کنترل (۳ کلاس، ۴۵ دانش آموز) گمارده شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه (هر جلسه ۷۰ دقیقه) تحت آموزش با رویکرد یادگیری همیارانه (روش جیگساو و یادگیری در گروه های کوچک) قرار گرفت و گروه کنترل آموزش معمول (سخنرانی و کار انفرادی) را دریافت کرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تعامل اجتماعی (مقیاس تعامل همکلاسی ها، با پایایی ۸۸/۰) و آزمون محقق ساخته پیشرفت تحصیلی در دروس ریاضی و علوم (با روایی محتوایی تایید شده و پایایی ۸۵/۰) بود. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) و تک متغیری (ANCOVA) در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ انجام شد. یافته ها نشان داد که یادگیری همیارانه به طور معناداری باعث افزایش تعامل اجتماعی (F=۲۴.۳۲, p<۰.۰۰۱, η²=۰.۳۴) و بهبود پیشرفت تحصیلی (F=۳۱.۴۵, p<۰.۰۰۱, η²=۰.۴۲) در دانش آموزان کلاس های چندپایه شد. همچنین نتایج حاکی از کاهش رفتارهای انزواطلبانه و افزایش کمک های متقابل در گروه آزمایش بود. بر اساس یافته ها، یادگیری همیارانه می تواند به عنوان یک راهبرد موثر برای غلبه بر محدودیت های ساختاری کلاس های چندپایه و ارتقای کیفیت تعاملات و یادگیری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

یادگیری همیارانه ، کلاس های چندپایه ، تعامل اجتماعی ، پیشرفت تحصیلی.