اثربخشی الگوی یادگیری معکوس (Flipped Classroom) بر درگیری تحصیلی و عملکرد حل مسئله در درس ریاضی دانش آموزان پایه دوازدهم

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی الگوی یادگیری معکوس بر درگیری تحصیلی و عملکرد حل مسئله در درس ریاضی دانش آموزان پایه دوازدهم انجام شد. الگوی یادگیری معکوس به عنوان یکی از رویکردهای نوین آموزشی مبتنی بر فناوری، ساختار سنتی فرآیند یاددهی-یادگیری را دگرگون ساخته و بر انتقال محتوا در خارج از کلاس و انجام فعالیت های عملی، تعاملی، و حل مسئله در داخل کلاس تاکید دارد. روش پژوهش حاضر از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه دوازدهم رشته ریاضی-فیزیک شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که از میان آن ها ۸۰ دانش آموز (۴۰ نفر گروه آزمایش و ۴۰ نفر گروه کنترل) با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت شانزده جلسه تحت آموزش با الگوی یادگیری معکوس قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل با روش سنتی آموزش دید. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه درگیری تحصیلی (فرریکز و همکاران، ۲۰۰۴)، آزمون عملکرد حل مسئله ریاضی (محقق ساخته)، و پرسشنامه خودتنظیمی یادگیری (زیمرمن و مارتینز-پونز، ۱۹۸۶) بود که روایی و پایایی آن ها مورد تایید قرار گرفت. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و آزمون t مستقل تحلیل شدند. نتایج نشان داد که الگوی یادگیری معکوس به طور معناداری موجب افزایش درگیری تحصیلی در ابعاد رفتاری، شناختی، و عاطفی، و بهبود عملکرد حل مسئله در مولفه های درک مسئله، طراحی راهبرد، اجرای راه حل، و بازنگری دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که بخش قابل توجهی از واریانس درگیری تحصیلی و عملکرد حل مسئله توسط متغیر مستقل تبیین می شود. یافته ها حاکی از آن است که الگوی یادگیری معکوس می تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی نوین و موثر در افزایش درگیری تحصیلی و بهبود عملکرد حل مسئله در درس ریاضی به کار گرفته شود و زمینه ساز ارتقای کیفیت آموزش ریاضی در دوره متوسطه شود. بر این اساس، پیشنهاد می شود معلمان ریاضی و برنامه ریزان آموزشی با به کارگیری الگوی یادگیری معکوس، زمینه های لازم برای مشارکت فعالانه، تعامل، و حل مسئله دانش آموزان را فراهم آورند و در دوره های آموزش ضمن خدمت، معلمان را با اصول و فنون این الگو آشنا سازند.

کلیدواژه ها:

یادگیری معکوس ، درگیری تحصیلی ، عملکرد حل مسئله ، درس ریاضی ، دانش آموزان پایه دوازدهم