تاثیر تعامل خانواده و مدرسه بر تربیت اخلاقی دانش آموزان

تربیت اخلاقی، یکی از بنیادی ترین و در عین حال پیچیده ترین رسالت های نظام آموزشی و نهاد خانواده است. شکل گیری شخصیت اخلاقی دانش آموز، محصول تعامل پیچیده و پویای عوامل متعددی است که در راس آن ها، هماهنگی و هم سویی میان دو نهاد تاثیرگذار «خانواده» و «مدرسه» قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر تعامل خانواده و مدرسه بر تربیت اخلاقی دانش آموزان انجام شد. مسئله اصلی این است که بسیاری از برنامه های تربیت اخلاقی در مدرسه، تنها زمانی به نتیجه پایدار می رسند که در محیط خانواده نیز بازتاب یابند و برعکس، ارزش های مطلوب خانواده، تنها در صورت تایید و تداوم در مدرسه، به رفتار پایدار تبدیل می شوند. بر این اساس، پرسش اساسی پژوهش این است که «تعامل خانواده و مدرسه چه نقشی در تربیت اخلاقی دانش آموزان دارد و چه سازوکارهایی می تواند این تعامل را اثربخش کند؟»روش پژوهش در بخش نظری، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و کتابخانه ای است ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه محقق ساخته، مصاحبه نیمه ساختاریافته و بررسی اسناد مدارس بود.یافته های پژوهش نشان داد که بین میزان و کیفیت تعامل خانواده و مدرسه و سطح تربیت اخلاقی دانش آموزان، رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. دانش آموزانی که والدینشان در فعالیت های تربیتی و انجمن اولیا و مربیان مشارکت فعال داشتند و ارتباطشان با معلمان مستمر بود، از انضباط اخلاقی، صداقت، مسئولیت پذیری و احترام بیشتری برخوردار بودند. در مقابل، گسست میان ارزش های خانه و مدرسه، منجر به دوگانگی رفتاری، تضعیف اعتماد دانش آموز و کاهش اثربخشی برنامه های تربیتی می شد.نتایج این پژوهش بر آن است که تربیت اخلاقی، فرایندی تیمی و نظام مند است که بدون «هم افزایی» خانواده و مدرسه به نتیجه نمی رسد. بر این اساس، الگویی تعاملی شامل ارتباط مستمر، هماهنگی ارزشی، آموزش والدین و نقش آفرینی معلم به عنوان الگوی اخلاقی ارائه شد.

کلیدواژه ها:

تربیت اخلاقی ، تعامل خانواده و مدرسه ، انجمن اولیا و مربیان ، هم افزایی تربیتی ، الگوپذیری