تحلیل نقش بازخوردهای انگیزشی معلمان در بهبود مشارکت کلاسی و کاهش افت نمره امتحانی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش بازخوردهای انگیزشی معلمان در بهبود مشارکت فعال کلاسی و کاهش افت نمره امتحانی دانش آموزان به مرحله اجرا درآمد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و بر پایه رویکرد کمی با طرح نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل طراحی و اجرا شد. جامعه آماری پژوهش را تمامی دانش آموزان دوره متوسطه تشکیل دادند که از میان آن ها نمونه ای به حجم ۶۰ نفر به شیوه نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. در فرایند مداخله، گروه آزمایش به مدت هشت هفته تحصیلی تحت آموزش هایی با رویکرد بازخوردهای کلامی و غیرکلامی انگیزشی، توصیفی، جهت دهنده و تمرکز بر تلاش قرار گرفتند، درحالی که گروه کنترل بازخوردهای مرسوم نمره محور دریافت نمودند. ابزارهای گردآوری اطلاعات شامل پرسشنامه استاندارد درگیری و مشارکت تحصیلی و آزمون های پیشرفت تحصیلی استانداردشده محقق ساخته بود که روایی صوری، محتوایی و پایایی آن ها به تایید رسید. مدل تحلیل مطالب و پردازش آماری داده ها در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی با بهره گیری از آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیری و چندمتغیری (MANCOVA) انجام پذیرفت. یافته های حاصل از آزمون های آماری نشان داد که ارائه بازخوردهای انگیزشی تفاوت معناداری در ارتقای مولفه های سه گانه مشارکت شناختی، عاطفی و رفتاری میان دو گروه ایجاد کرده است (۰/۰۱>P). افزون بر این، نتایج به دست آمده مبین کاهش چشمگیر و معنادار افت نمرات امتحانی دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با نمرات پیش آزمون و گروه کنترل بود. واکاوی داده ها مشخص ساخت که بازخوردهای انگیزاننده از طریق تقویت باورهای خودکارآمدی و کاهش اضطراب ارزیابی، مقاومت تحصیلی را افزایش داده و مانع افت عملکرد می شوند. این شیوه هدایت گرانه با پررنگ ساختن نقش بازخورد تکوینی و هدایت بخش، تمایل فراگیران را برای تصحیح اشتباهات یادگیری و مشارکت مستمر در جریان تدریس دوچندان می سازد. از سوی دیگر، پیوند بازخورد مثبت با بازشناسی تلاش های فردی، حس خودارزشمندی را ارتقا داده و از شکل گیری ناامیدی و افت تحصیلی ناشی از شکست های قبلی جلوگیری می کند. در نتیجه، تلفیق مهارت های انگیزش بخشی با فرایندهای ارزشیابی مستمر کلاسی نقشی بنیادین در پویایی تدریس و پیشگیری موثر از افت نمرات پایانی ایفا می نماید. بر پایه این دستاوردها، توانمندسازی معلمان از رهگذر دوره های ضمن خدمت پیرامون الگوهای بازخورد توصیفی-انگیزشی به عنوان ضرورتی آموزشی و تربیتی پیشنهاد می شود

کلیدواژه ها:

بازخورد انگیزشی ، مشارکت کلاسی ، افت نمره امتحانی ، عملکرد تحصیلی ، تحلیل کوواریانس (مانکووا).