تاثیر فضای سبز بر کیفیت آموزش در کودکان در مدارس

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر فضای سبز بر کیفیت آموزش در کودکان در مدارس انجام شد. فضای سبز در محیط های آموزشی به عنوان یکی از عوامل کلیدی در بهبود کیفیت یادگیری، سلامت روانی، و رفتار کودکان شناخته می شود و می تواند از طریق کاهش استرس، افزایش تمرکز، تقویت خلاقیت، و بهبود تعاملات اجتماعی، به ارتقای کیفیت آموزش کمک کند. روش پژوهش حاضر از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه چهارم و پنجم ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که از میان آن ها ۱۲۰ دانش آموز (۶۰ نفر گروه آزمایش و ۶۰ نفر گروه کنترل) با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت شانزده هفته در محیط های آموزشی دارای فضای سبز (کلاس های درس با گیاهان آپارتمانی، حیاط مدرسه با باغچه های آموزشی، و فعالیت های یادگیری در فضای باز) آموزش دیدند، در حالی که گروه کنترل در کلاس های سنتی بدون فضای سبز آموزش دیدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه کیفیت یادگیری (فرناندز و همکاران، ۲۰۱۸)، پرسشنامه تمرکز و توجه (کورنول و همکاران، ۲۰۱۹)، پرسشنامه سلامت روانی کودکان (گودمن، ۱۹۹۷)، و آزمون پیشرفت تحصیلی محقق ساخته بود که روایی و پایایی آن ها مورد تایید قرار گرفت. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و آزمون t مستقل تحلیل شدند. نتایج نشان داد که فضای سبز به طور معناداری موجب افزایش کیفیت یادگیری، تمرکز و توجه، سلامت روانی، و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد (p<۰٫۰۱). نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که حدود ۴۵ درصد از واریانس کیفیت یادگیری، ۴۲ درصد از واریانس تمرکز و توجه، ۳۸ درصد از واریانس سلامت روانی، و ۴۰ درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی توسط متغیر مستقل تبیین می شود. یافته ها حاکی از آن است که فضای سبز در مدارس می تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی و بهداشتی موثر در بهبود کیفیت آموزش و سلامت کودکان به کار گرفته شود. بر این اساس، پیشنهاد می شود معلمان، مدیران مدارس، و برنامه ریزان آموزشی با ایجاد و تقویت فضای سبز در مدارس، زمینه ساز بهبود کیفیت یادگیری، افزایش تمرکز، تقویت سلامت روانی، و ارتقای پیشرفت تحصیلی دانش آموزان شوند.

کلیدواژه ها:

فضای سبز ، کیفیت آموزش ، تمرکز و توجه ، سلامت روانی ، پیشرفت تحصیلی ، کودکان