راهبردهای ارائه بازخورد کلامی توصیفی به جای بازخورد قضاوتی–ارزشیابانه و پیامد آن بر کاهش اضطراب موقعیتی و ارتقای ذهنیت رشد دانش آموزان

هدف این پژوهش، بررسی تحلیلی و تجربی راهبردهای بازخورد کلامی توصیفی معلمان در مقایسه با بازخوردهای قضاوتی–ارزشیابانه و پیامدهای آن بر دو سازه بنیادین روان شناختی، یعنی اضطراب موقعیتی و ذهنیت رشد دانش آموزان است. بازخورد کلامی در فرآیند تدریس، یکی از قوی ترین اهرم های اثرگذار بر یادگیری است؛ اما کیفیت و جهت گیری مفهومی آن تعیین می کند که آیا انگیزش و تمرکز فراگیر شکوفا می شود یا او را در چرخه استرس، هراس از شکست و انفعال تحصیلی گرفتار می سازد. پژوهش حاضر با اتکا به یک طرح شبه آزمایشی پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل در کنار مرور جامع و تدوین بسته راهبردی بازخورد توصیفی اجرا شد. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان دوره متوسطه دوم نظری تشکیل دادند که از میان آن ها، با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۶۰ دانش آموز انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه ۳۰ نفره (آزمایش و کنترل) جای دهی شدند. در گروه آزمایش، معلمان آموزش دیده به مدت هشت هفته تحصیلی، از راهبردهای نظام مند بازخورد کلامی توصیفی متمرکز بر فرآیند، استراتژی و گام های بعدی یادگیری بهره گرفتند؛ در حالی که در گروه کنترل، تعاملات کلامی معمول مبتنی بر ارزیابی های شخص محور و نمره ای جریان داشت. ابزارهای سنجش شامل مقیاس اضطراب حالت–صفت اسپیلبرگر و پرسشنامه الگوهای ضمنی هوش دوک بودند. داده ها از طریق تحلیل کوواریانس چندمتغیری (مانکووا) در محیط نرم افزار تحلیلی مورد واکاوی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تحلیل آماری نشان داد که پس از کنترل اثر پیش آزمون، تفاوت معناداری میان گروه ها در پس آزمون وجود دارد؛ به گونه ای که ارائه بازخورد کلامی توصیفی به کاهش آماری و عملی معنادار اضطراب موقعیتی دانش آموزان انجامید و سطح ذهنیت رشد را به شکل چشمگیری ارتقا بخشید. بر این اساس، بازطراحی گفتمان کلامی کلاس درس و گذار از برچسب زنی نمره ای به توصیف سازنده پیشرفت، بسترساز تاب آوری تحصیلی و یادگیری مستقل است.

کلیدواژه ها:

بازخورد کلامی توصیفی ، بازخورد قضاوتی–ارزشیابانه ، اضطراب موقعیتی ، ذهنیت رشد ، ارزشیابی تکوینی ، تعامل معلم–دانش آموز.