تحلیل عوامل موثر بر افزایش کنجکاوی و پرسش گری دانش آموزان دوره ابتدایی

کنجکاوی و پرسش گری از اساسی ترین سرمایه های شناختی و انگیزشی کودکان در دوره ابتدایی به شمار می روند و نقشی تعیین کننده در شکل گیری یادگیری خودراهبر، تفکر انتقادی و خلاقیت ایفا می کنند. در دهه های اخیر، پژوهش های روان شناسی تربیتی و علوم شناختی نشان داده اند که کنجکاوی صرفا یک ویژگی ذاتی و ثابت نیست، بلکه سازه ای چندبعدی و قابل پرورش است که تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل درون فردی، خانوادگی، آموزشی و بافتی قرار می گیرد. این مقاله مروری با هدف تحلیل عوامل موثر بر افزایش کنجکاوی و پرسش گری دانش آموزان دوره ابتدایی تدوین شده است و با رویکردی نظام مند به بررسی ادبیات نظری و تجربی موجود در این حوزه می پردازد. یافته های حاصل از مرور منابع نشان می دهد که عواملی همچون سبک های فرزندپروری حمایت گر، جو روانی-اجتماعی کلاس درس، سبک تدریس کاوش محور، باورها و خودکارآمدی معلمان، ویژگی های شخصیتی و انگیزشی دانش آموزان، و همچنین طراحی محیط های یادگیری غنی و محرک، به طور معناداری با افزایش کنجکاوی و پرسش گری رابطه دارند. در مقابل، عواملی مانند فضای آموزشی اقتدارگرا، تاکید افراطی بر نمره و آزمون محوری، ترس از اشتباه و سرزنش، و کمبود فرصت های کاوشگری، به سرکوب این گرایش های فطری می انجامند. این مرور بر ضرورت بازنگری در شیوه های تربیتی و برنامه های درسی دوره ابتدایی به نفع رویکردهایی که کنجکاوی را به عنوان یک هدف تربیتی صریح می بینند، تاکید می کند و پیشنهادهایی برای پژوهش های آینده ارائه می دهد. در مجموع، پرورش کنجکاوی و پرسش گری نیازمند هم افزایی خانواده، مدرسه و سیاست گذاری آموزشی است تا کودکان بتوانند به عنوان یادگیرندگانی پرسشگر، کاوشگر و مادام العمر رشد کنند.

کلیدواژه ها:

کنجکاوی ، پرسش گری ، دوره ابتدایی ، انگیزش یادگیری ، محیط یادگیری