نقش انعطاف پذیری برنامه درسی در پاسخگویی به تفاوت های فردی یادگیرندگان

تنوع و تفاوت های فردی یادگیرندگان یکی از واقعیت های انکارناپذیر نظام های آموزشی است که نادیده گرفتن آن موجب ناکارآمدی فرایند یاددهی-یادگیری می شود. انعطاف پذیری برنامه درسی به عنوان یک رویکرد راهبردی، امکان تطبیق محتوا، روش ها، مواد و ارزشیابی را با نیازها، علائق، سبک های یادگیری و سرعت یادگیری متفاوت دانش آموزان فراهم می سازد. این مقاله مروری با هدف تبیین نقش انعطاف پذیری برنامه درسی در پاسخگویی به تفاوت های فردی یادگیرندگان تدوین شده است. برای این منظور، با استفاده از روش مرور نظام مند و جستجو در پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی و خارجی، متون و پژوهش های مرتبط در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ شناسایی، غربالگری و تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد که انعطاف پذیری برنامه درسی از طریق سازوکارهایی همچون تمایزآموزشی، یادگیری شخصی سازی شده، مسیرهای یادگیری چندگانه، ارزشیابی تکوینی و انطباقی، و طراحی جهانی برای یادگیری، به پاسخگویی موثر به تفاوت های فردی کمک می کند. همچنین، عوامل سازمانی، نگرشی و حرفه ای به عنوان تسهیل کننده ها و موانع تحقق انعطاف پذیری شناسایی شدند. نتایج حاکی از آن است که انعطاف پذیری برنامه درسی نه تنها موجب ارتقای عدالت آموزشی و مشارکت فراگیران می شود، بلکه بهبود پیشرفت تحصیلی و انگیزش یادگیرندگان را نیز به همراه دارد. با این حال، تحقق کامل آن مستلزم توانمندسازی معلمان، بازنگری در سیاست های آموزشی و تامین زیرساخت های لازم است. در نهایت، پیشنهادهایی برای پژوهش های آینده و اقدامات عملی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

انعطاف پذیری برنامه درسی ، تفاوت های فردی ، تمایزآموزشی ، یادگیری شخصی سازی شده ، عدالت آموزشی