از «دانستن» تا «توانستن»: بازتعریف شایستگی های موردنیاز دانش آموزان در قرن بیست ویکم

تحولات شتابان علمی، فناورانه و اجتماعی در قرن بیست ویکم، نظام های آموزشی را با ضرورت بازنگری در مفهوم یادگیری و شایستگی های موردنیاز دانش آموزان مواجه کرده است. در شرایطی که دسترسی به اطلاعات بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته، صرف برخورداری از دانش نمی تواند آمادگی کافی برای مواجهه با مسائل پیچیده زندگی را تضمین کند و توانایی به کارگیری دانش در موقعیت های واقعی اهمیت فزاینده ای یافته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی شایستگی های موردنیاز دانش آموزان در قرن بیست ویکم و تبیین گذار از «دانستن» به «توانستن» انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، مروری تحلیلی است. جامعه پژوهش شامل منابع علمی مرتبط با شایستگی های قرن بیست ویکم، آموزش شایستگی محور، مهارت های شناختی، اجتماعی، فناورانه و فردی بود که منابع مرتبط به صورت هدفمند انتخاب و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. یافته ها نشان داد که شایستگی های اساسی دانش آموزان را می توان در چهار حوزه شناختی، اجتماعی ارتباطی، فناورانه اطلاعاتی و فردی یادگیری طبقه بندی کرد. تفکر انتقادی، حل مسئله، خلاقیت، ارتباط موثر، همکاری، سواد دیجیتال و اطلاعاتی، خودتنظیمی و یادگیری مادام العمر از مهم ترین مولفه های این شایستگی ها هستند. همچنین نتایج نشان داد گذار از «دانستن» به «توانستن» مستلزم تغییر هماهنگ در نقش معلم، نقش دانش آموز، برنامه درسی، روش های تدریس و نظام ارزشیابی است. بر این اساس، مدرسه باید از انتقال صرف اطلاعات فاصله گرفته و محیطی برای کاربرد دانش، تجربه، حل مسئله، همکاری و یادگیری مستقل فراهم کند.

کلیدواژه ها:

شایستگی های قرن بیست ویکم ، آموزش شایستگی محور ، یادگیری ، مهارت های دانش آموزان ، تفکر انتقادی ، سواد دیجیتال