تاثیر مداخلات سواد سلامت و اصلاح ارگونومی رفتار تحصیلی بر کاهش بی تحرکی و رفتارهای پرخطر جسمانی دانش آموزان

دگرگونی های فناورانه، فشردگی برنامه های آموزشی و گسترش سبک زندگی دیجیتال در دهه های اخیر، دانش آموزان را در معرض پدیده های نگران کننده ای نظیر کم تحرکی مزمن، اختلالات اسکلتی-عضلانی و الگوهای نادرست قامت در جریان یادگیری قرار داده است. از آنجا که بخش عمده ای از زمان روزانه یادگیرندگان در محیط های کلاسی، کارگاهی یا پای میزهای مطالعه سپری می شود، ارتقای «سواد سلامت» و سامان دهی «ارگونومی رفتار تحصیلی» از ضرورت های بنیادی نظام آموزش و پرورش به شمار می رود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و تبیین اثرات مداخلات آموزشی سواد سلامت و اصلاح ساختار ارگونومیک رفتارهای تحصیلی بر مهار کم تحرکی و رفتارهای آسیب رسان فیزیکی فراگیران انجام پذیرفته است.روش پژوهش در این مطالعه، کیفی و متکی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی از طریق سنتزپژوهی اسنادی و فراتحلیل کیفی شواهد تجربی و متون نظری در بازه زمانی سال های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ خورشیدی و معادل های لاتین آن است. ابزار پژوهش، چک لیست های تخصصی ارزیابی ارگونومی آموزشی و اسناد سلامت مدارس بوده و داده ها بر اساس شیوه ۶ مرحله ای تحلیل مضمون پالایش شدند. یافته های پژوهش نشان داد که مداخلات چندسطحی سواد سلامت همراه با تعدیل ارگونومی فیزیکی و رفتاری، از طریق چهار محور بنیادین «بازآرایی ایستگاه های یادگیری و نشستن ارگونومیک»، «تغییر عادات حمل بارهای تحصیلی (کوله و ابزارها)»، «ترویج زنگ های فعال و ریزتحرک های ساختارمند کلاسی» و «ارتقای دانش خودمراقبتی و مدیریت صفحات نمایش» نقشی اثرگذار و معنادار بر کاهش سندرم نشستن مداوم، دردهای اسکلتی گردن و ستون فقرات، و اصلاح وضعیت های بدنی ناهنجار ایفا می کنند. هم راستاسازی آموزش های تئوری بهداشت با رفتار ارگونومیک عینی در تمام ارکان مدرسه، نه تنها خطرات جسمانی درازمدت را مهار می سازد، بلکه موجب نشاط روانی، تاب آوری تحصیلی و تمرکز بهینه در جریان تدریس و یادگیری می گردد. در پایان، راهکارهایی کاربردی متناسب با وظایف کادر آموزشی، هنرآموزان و مدیریت مدارس برای تحقق ساحت زیستی-بدنی سند تحول بنیادین ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

سواد سلامت ، ارگونومی رفتار تحصیلی ، بی تحرکی ، ناهنجاری های اسکلتی-عضلانی ، رفتارهای پرخطر جسمانی ، بهداشت مدارس ، ساحت زیستی-بدنی