تاثیر طراحی فضاهای یادگیری دیجیتال و ادغام تکنولوژی های نوین در معماری مدارس بر تغییر ساختار کلاس های سنتی و ارتقای سطح سواد رسانه ای

معماری مدارس، به عنوان ظرف فیزیکی فرآیند یادگیری، همواره بازتابی از پارادایم های آموزشی هر دوره بوده است. کلاس های سنتی با چیدمان ردیفی، تخته سیاه، و معلم محوری، محصول پارادایم انتقال یک طرفه دانش بودند؛ اما ظهور فضاهای یادگیری دیجیتال و ادغام تکنولوژی های نوین، این ساختار را به چالش کشیده و افق های تازه ای برای بازطراحی محیط های آموزشی گشوده است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر طراحی فضاهای یادگیری دیجیتال و ادغام تکنولوژی های نوین در معماری مدارس بر تغییر ساختار کلاس های سنتی و ارتقای سطح سواد رسانه ای انجام شد. روش تحقیق از نوع کیفی با رویکرد تحلیل محتوای جهت دار و مرور نظام مند ادبیات پژوهشی بود که بر ۴۷ منبع علمی معتبر از پایگاه های KCI، ScienceDirect، Springer، و پایگاه های فارسی زبان استوار گردید. یافته ها نشان داد که معماری مدارس آینده در چهار محور اصلی دگرگون می شود: (۱) از کلاس به «مرکز یادگیری» (فضاهای چندمنظوره و انعطاف پذیر)، (۲) از دیوارهای ثابت به «ساختار فضایی قابل ویرایش»، (۳) از مبلمان یکسان به «واحدهای یادگیری خرد و متغیر»، و (۴) از فضای بسته به «هسته های یادگیری هوشمند» متصل به جامعه. این تحولات، هم زمان با ارتقای سواد رسانه ای، سه پیامد کلیدی به همراه دارد: بازتعریف نقش معلم از انتقال دهنده به تسهیل گر، تقویت یادگیری مشارکتی و پروژه محور، و پرورش مهارت های تفکر انتقادی و تولید محتوا. با این حال، چالش هایی مانند ناآگاهی والدین، کمبود زیرساخت ها، و نبود نیروهای پشتیبان نیز شناسایی شد . نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که معماری مدارس، نه صرفا یک مسئله فنی، بلکه یک «ابزار آموزشی» است که می تواند فرآیند تغییر پارادایم آموزشی و پرورش سواد رسانه ای را تسریع یا متوقف کند. پیشنهادهای پژوهش بر ضرورت طراحی «ساختارهای فضایی قابل ویرایش»، ادغام فناوری های همه جانبه، و آموزش معلمان برای ایفای نقش تسهیل گر در محیط های یادگیری جدید متمرکز است.

کلیدواژه ها:

معماری مدارس ، فضای یادگیری دیجیتال ، کلاس سنتی ، سواد رسانه ای ، ساختار فضایی قابل ویرایش ، مرکز یادگیری