شناسایی استعدادهای بالقوه دانش آموزان به مدد هوش مصنوعی

شناسایی به هنگام استعدادهای دانش آموزان یکی از پایدارترین دغدغه های نظام های آموزشی است؛ زیرا فرصت رشد یافته های نهفته، به سرعت و دقت همین مرحله گره خورده است. روش های سنتی که بر آزمون های هوشی، نمرات تحصیلی و مشاهده ی آموزگار تکیه می کنند، هم به دلیل تک بعدی بودن سازه ی سنجش و هم به سبب وابستگی به داوری انسانی، بخش بزرگی از توانمندی های دانش آموزان را نادیده می گذارند. پژوهش حاضر با هدف پاسخ به این پرسش انجام شده است که سامانه های مبتنی بر هوش مصنوعی چگونه می توانند در شناسایی استعدادهای بالقوه دانش آموزان، پیش از آنکه این استعدادها به سوابق رسمی و افتخارات آموزشی تبدیل شوند، نقش آفرینی کنند و چه ملاحظاتی کاربست مسئولانه آن ها را ممکن می سازد. روش پژوهش، کتابخانه ای و از نوع مروری تحلیلی است؛ ادبیات مرتبط با شناسایی استعداد و کاربرد هوش مصنوعی در آن، با جست وجو در پایگاه های معتبر علمی و بر پایه معیارهای ارتباط موضوعی، اعتبار روش و تازگی داده ها بررسی و دسته بندی شده است.این مقاله با مروری انتقادی بر ادبیات پژوهشی دو دهه ی گذشته، به این پرسش پاسخ می دهد که سامانه های هوش مصنوعی چگونه می توانند در شناسایی استعدادهای بالقوه ی دانش آموزان، پیش از آنکه این استعدادها به سوابق رسمی و افتخارات آموزشی تبدیل شوند، نقش آفرینی کنند. یافته های پژوهش نشان می دهد هوش مصنوعی از سه مسیر اصلی عمل می کند: تحلیل الگوهای نهفته در داده های تحصیلی و رفتاری، سنجش سازه های پیچیده ای مانند خلاقیت که با آزمون های ایستا سنجش پذیر نیستند، و پایش پیوسته ی مسیر حل مسئله در طول زمان. با این حال، همان داده هایی که ابزار توانمندسازی اند، می توانند حامل سوگیری های تاریخی باشند و نتایج را به زیان گروه های کم بهره بازتولید کنند. مقاله نتیجه می گیرد که اثربخشی این ابزارها نه در جایگزینی قضاوت حرفه ای آموزگار، بلکه در هم آمیزی آن با شواهد داده محور نهفته است و چارچوبی پیشنهادی برای شناسایی استعداد با حفظ ملاحظات اخلاقی ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

شناسایی استعداد ، هوش مصنوعی در آموزش ، یادگیری ماشین ، داد ه کاوی آموزشی ، تیزهوشی ، عدالت آموزشی