اثربخشی آموزش شفقت به خود بر فرسودگی شغلی و کیفیت رابطه معلم–دانش آموز

مقدمه: معلمان به واسطه مواجهه مستمر با مطالبات عاطفی، هیجانی و اجرایی محیط آموزشی، در معرض فرسودگی شغلی فزاینده و فرسایش تعاملات کلاسی قرار دارند. این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی آموزش شفقت به خود بر فرسودگی شغلی و ابعاد کیفیت رابطه معلم–دانش آموز انجام گرفت.روش: طرح پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری دوماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری را کلیه معلمان شاغل در مدارس ابتدایی و متوسطه اول تشکیل دادند که از میان آن ها تعداد ۳۰ معلم به شیوه هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جای دهی شدند. گروه آزمایش مداخله آموزش شفقت به خود (برگرفته از مدل کریستین نف) را طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل در فهرست انتظار قرار داشتند. ابزارهای جمع آوری داده ها شامل پرسشنامه فرسودگی شغلی مسلش (MBI) و مقیاس رابطه معلم–دانش آموز پیانتا (STRS) بود. داده ها با تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و اندازه گیری مکرر در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شد.یافته ها: یافته ها نشان داد که آموزش شفقت به خود به طور معناداری موجب کاهش نمرات فرسودگی شغلی (خستگی عاطفی و مسخ شخصیت) و کاهش بعد تعارض در رابطه معلم–دانش آموز شد (P<۰.۰۰۱P < ۰.۰۰۱P<۰.۰۰۱). همچنین این مداخله افزایش معناداری در کفایت شخصی معلمان و ابعاد نزدیکی رابطه معلم–دانش آموز به همراه داشت (P<۰.۰۰۱P < ۰.۰۰۱P<۰.۰۰۱). اثرات مداخله در مرحله پیگیری دوماهه ماندگاری معناداری نشان داد.نتیجه گیری: آموزش شفقت به خود با تعدیل ارزیابی های سخت گیرانه درونی و ارتقای تاب آوری عاطفی، می تواند به عنوان رویکردی کارآمد برای ارتقای بهزیستی حرفه ای معلمان و بهبود فضای روان شناختی کلاس درس به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

شفقت به خود ، فرسودگی شغلی ، رابطه معلم–دانش آموز ، خستگی عاطفی ، روان شناسی مدرسه.