تدریس فعال به جای تدریس سنتی:چگونه کلاس پرسشگربسازیم؟

نظام های آموزشی سنتی با تکیه بر الگوی «انتقال خطی اطلاعات»، کلاس درس را به محیطی تک صدایی و دانش آموز را به دریافت کننده ای منفعل و فاقد عاملیت شناختی بدل کرده اند. این در حالی است که در عصر انفجار اطلاعات، انباشت محفوظات جای خود را به مهارت های تفکر انتقادی، حل مسئله و قدرت فرضیه سازی داده است؛ مهارت هایی که خاستگاه اصلی آن ها «پرسشگری» است. هدف این مقاله، تبیین راهبردهای گذار پارادایمی از تدریس سنتی پاسخ محور به تدریس فعال پرسش محور است. در این نوشتار، ضمن واکاوی موانع روان شناختی و ساختاری حاکم بر کلاس های مرسوم، چارچوب عملیاتی مشخصی جهت طراحی محیط های یادگیری پرسشگر بر پایه سه رکن «ایمنی روان شناختی»، «طراحی محرک های شناختی (تضاد و ابهام)» و «تغییر ساختار پرسش های معلم از سطوح پایین به سطوح تحلیل و ارزیابی» ارائه می گردد. نتایج نشان می دهد که شکل گیری کلاس پرسشگر نه حاصل یک رویداد تصادفی، بلکه برآمده از بازمهندسی آگاهانه نقش معلم از «دانای کل» به «تسهیل گر کاوشگری» است؛ امری که یادگیری سطحی را به درک عمیق، پایدار و معنادار تبدیل می کند.

کلیدواژه ها:

تدریس فعال ، آموزش سنتی ، کلاس پرسشگر ، پرسشگری کلاسی ، تفکر انتقادی ، ایمنی روان شناختی ، کاوشگری.