نقش بازی و فعالیت های گروهی در یادگیری

یادگیری به عنوان فرایندی زیست شناختی، روانی و اجتماعی، همواره در کانون توجه نظریه پردازان تربیتی قرار داشته است. با چرخش پارادایمی از رفتارگرایی به سازنده گرایی و سپس به سازنده گرایی اجتماعی، نقش تعاملات اجتماعی و فعالیت های مشارکتی در شکل گیری دانش، عمیقا بازتعریف شده است. در این میان، بازی و فعالیت های گروهی به عنوان دو مولفه بنیادین در طراحی محیط های یادگیری فعال، توانسته اند جایگاه ویژه ای در ادبیات پژوهشی تربیتی بیابند. شواهد نظری و تجربی حاکی از آن است که یادگیری و مشارکت اجتماعی نه دو فرایند مجزا، بلکه به طور متقابل سازنده یکدیگرند. پژوهش های متعدد اثربخشی بازی های آموزشی را بر پیشرفت تحصیلی، انگیزه درونی و مشارکت فراگیران تایید کرده اند؛ چنانکه رویکردهای مبتنی بر بازی با ایجاد تعامل فعال، تجربه عملی و ارتقای مهارت های تفکر انتقادی، عملکرد تحصیلی را بهبود می بخشند . در قلمرو فعالیت های گروهی، یافته ها نشان می دهند که یادگیری مشارکتی در مقایسه با روش های سنتی، بهبود معناداری در عملکرد تحصیلی و نگرش دانش آموزان ایجاد می کند . مطالعه ای تطبیقی بر روی انواع بازی های گروهی نشان داد که بازی های ورزشی موجب تقویت همکاری و مدیریت تعارض، بازی های فکری باعث بهبود تصمیم گیری جمعی، و بازی های نمایشی سبب ارتقای ابراز احساسات و همدلی می شوند . از منظر نظری، چارچوب اجتماعی فرهنگی وایگوتسکی تعامل با همسالان و بزرگسالان توانمندتر را به عنوان کاتالیزوری برای توسعه شناخت در منطقه رشد تقریبی معرفی می کند . فعالیت های گروهی از طریق ایجاد ناهم تعادلی شناختی، همیاری همتایان، و حداکثرسازی فرصت های زبانی، هم به تعمیق درک مفهومی و هم به شکل گیری مهارت های اجتماعی نظیر ارتباط، همدلی و حل مسئله جمعی می پردازند . در بستر یادگیری مبتنی بر بازی های گروهی، سازوکارهایی نظیر تعامل دیالوژیک، حمایت همسالان، حل مسئله جمعی و بازخورد گروهی به طور همزمان ابعاد شناختی و اجتماعی یادگیری را تقویت می کنند . با این حال، مرور نظام مند ادبیات موجود نشان می دهد که شکاف پژوهشی قابل توجهی در خصوص تحلیل چگونگی تعامل این دو بعد و طراحی چارچوب های نظری یکپارچه برای تبیین سازوکارهای هم افزایی بازی و فعالیت گروهی همچنان باقی است. پژوهش حاضر با روش مروری-تحلیلی و با استناد به منابع معتبر داخلی و بین المللی، به بررسی نقش بازی و فعالیت های گروهی در یادگیری می پردازد و تلاش می کند چارچوبی تحلیلی برای فهم تعامل این دو مولفه ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

بازی آموزشی ، فعالیت های گروهی ، یادگیری مشارکتی ، پیشرفت تحصیلی ، تعامل اجتماعی ، منطقه رشد تقریبی