بررسی نقش هوش مصنوعی در طراحی سیستم های هوشمند یادگیری و شخصی سازی مسیر تحصیلی دانش آموزان

تحولات شتابان فناوری های هوش مصنوعی در دهه های اخیر، افق های نوینی را فرا روی نظام های آموزشی گشوده و امکان طراحی سیستم های هوشمند یادگیری و شخصی سازی مسیر تحصیلی دانش آموزان را به یکی از محوری ترین دغدغه های پژوهشگران حوزه علوم تربیتی و فناوری آموزشی تبدیل کرده است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و مرور نظام مند ادبیات پژوهشی، به بررسی نقش هوش مصنوعی در طراحی سیستم های هوشمند یادگیری و شخصی سازی مسیر تحصیلی دانش آموزان می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که سیستم های مبتنی بر هوش مصنوعی از طریق مدل سازی دانش، ردیابی یادگیری، تحلیل رفتارهای یادگیرنده و به کارگیری الگوریتم های توصیه گر، قادرند محتوا و مسیر یادگیری را با ویژگی های شناختی، عاطفی و انگیزشی هر دانش آموز هماهنگ سازند و بدین ترتیب یادگیری شخصی سازی شده را در مقیاس گسترده محقق کنند. کاربردهایی همچون سیستم های آموزش هوشمند، دستیاران یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی مولد، نمودارهای دانش و چارچوب های یادگیری تطبیقی، اثربخشی قابل توجهی در بهبود عملکرد تحصیلی، افزایش انگیزه و کاهش شکاف های عملکردی نشان داده اند. با این حال، چالش هایی همچون سوگیری الگوریتمی، نگرانی های حریم خصوصی، شفافیت تصمیم گیری ماشین و شکاف دیجیتال میان مدارس برخوردار و کم برخوردار، اثربخشی این فناوری ها را محدود می سازد. پژوهش حاضر نتیجه می گیرد که بهره گیری مسئولانه و اخلاق محور از هوش مصنوعی در آموزش، مستلزم تلفیق زیرساخت های فناورانه با اصول تربیتی، نظارت انسانی و سیاست گذاری حمایتی است تا از این طریق، شخصی سازی یادگیری به مثابه ابزاری برای تحقق عدالت آموزشی و شکوفایی استعدادهای دانش آموزان به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سیستم های هوشمند یادگیری ، شخصی سازی مسیر تحصیلی ، یادگیری تطبیقی ، عدالت آموزشی.