شناسایی موانع ساختاری و فرهنگی موثر بر مشارکت والدین در فرآیند یادگیری دانش آموزان از دیدگاه معلمان

مشارکت والدین در فرآیند یادگیری دانش آموزان یکی از عوامل کلیدی موثر بر پیشرفت تحصیلی و رشد همه جانبه آنان به شمار می رود، با این حال شواهد پژوهشی حاکی از آن است که در نظام آموزشی ایران، این مشارکت غالبا به سطحی نازل محدود مانده و والدین عمدتا به حضور در جلسات مدرسه و حمایت های جانبی بسنده می کنند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی موانع ساختاری و فرهنگی موثر بر مشارکت والدین در فرآیند یادگیری دانش آموزان از دیدگاه معلمان انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و از نوع پدیدارشناسی انجام گرفت و مشارکت کنندگان آن شامل معلمان دوره ابتدایی و متوسطه در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بودند که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که موانع ساختاری در قالب عواملی همچون محدودیت های زمانی والدین، نبود سیاست های حمایتی در سطح مدرسه و نظام آموزشی، ساختار متمرکز نظام آموزشی، کمبود منابع و امکانات، و عدم برگزاری جلسات آموزشی تخصصی برای والدین قابل طبقه بندی هستند. همچنین موانع فرهنگی شامل ضعف فرهنگ مشارکت در جامعه، نگرش سنتی به نقش والدین، تفاوت های زبانی و قومیتی، عدم اعتماد متقابل میان والدین و معلمان، و فقدان مهارت های ارتباطی مناسب در میان والدین شناسایی شد. نتایج نشان داد که موانع فرهنگی و اجتماعی به عنوان هسته اصلی بر سایر موانع تاثیر می گذارند و رفع آن ها مستلزم مداخلات چندسطحی در سطح سیاست گذاری، مدرسه و خانواده است. بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود برنامه های توانمندسازی والدین، ایجاد کانال های ارتباطی ساختاریافته و اصلاح نگرش های فرهنگی در قالب برنامه های مدرسه محور طراحی و اجرا شود.

کلیدواژه ها:

موانع ساختاری ، موانع فرهنگی ، مشارکت والدین ، فرآیند یادگیری ، دیدگاه معلمان