بررسی نقش الگوهای ارتباطی خانواده در ارتقای سازگاری اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

نهاد خانواده به عنوان نخستین و پایدارترین بستر جامعه پذیری، زیربنای شکل گیری شخصیت، الگوهای رفتاری و ساختارهای شناختی فرزندان را پی ریزی می کند. الگوهای ارتباطی حاکم بر منظومه خانواده تعیین کننده شیوه تعامل، ابراز هیجانات و حل تعارضات بین فردی اعضا بوده و نقش تعیین کننده ای در کیفیت ورود فرد به عرصه های اجتماعی گسترده تر ایفا می نمایند. هدف پژوهش حاضر، تبیین جامع و موشکافانه نقش ابعاد الگوهای ارتباطی خانواده (جهت گیری گفت وشنود و جهت گیری هماهنگی) در ارتقای سازگاری اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است. شیوه و روند پژوهش در این مطالعه مبتنی بر روش مروری-تحلیلی و سنتز نظام مند مبانی نظری و شواهد تجربی پیشین است؛ بدین ترتیب که متون پژوهشی اصیل و اسناد معتبر علمی مرتبط با روان شناسی خانواده، علوم تربیتی و جامعه شناسی آموزش و پرورش واکاوی و با طبقه بندی موضوعی و استخراج مفاهیم کلیدی تلفیق گردیده اند. یافته های حاصل از بررسی جامع شواهد گویای آن است که جهت گیری گفت وشنود با تقویت مهارتهای کلامی، اعتمادبه نفس، تاب آوری روانی و خودتنظیمی، زمینه ساز هم نوایی هنجاری، سازگاری اجتماعی سازنده و جهش در پیشرفت تحصیلی می گردد. در مقابل، غلبه افراطی جهت گیری هماهنگی به ویژه در غیاب گفتگو، با ایجاد اضطراب تحصیلی، انفعال رفتاری و احساس درماندگی، رشد مهارت های اجتماعی و کارایی تحصیلی فرزندان را با چالش جدی مواجه می سازد. این مطالعه بر ضرورت بازنگری در شیوه تعاملات والد-فرزندی و ارائه آموزش های تخصصی ارتباطی به خانواده ها در بستر نهاد آموزش و پرورش تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

الگوهای ارتباطی خانواده ، سازگاری اجتماعی ، پیشرفت تحصیلی.