از تعارض خانوادگی تا افت تحصیلی؛ نقش حمایت والدین و مدرسه در تاب آوری دانش آموزان پس از طلاق

طلاق والدین یکی از پرتنش ترین رویدادهای زندگی کودکان و نوجوانان است که می تواند پیامدهای گسترده ای بر سلامت روان، روابط بین فردی و عملکرد تحصیلی آنان داشته باشد. پژوهش های موجود نشان می دهند که تعارض خانوادگی پس از طلاق، به ویژه تعارض های مزمن و پرفرکانس میان والدین، از طریق سازوکارهایی مانند افزایش استرس ادراک شده، کاهش احساس امنیت روانی، اختلال در تمرکز و کاهش انگیزه تحصیلی، به افت تحصیلی دانش آموزان منجر می شود. با این حال، تمام کودکان طلاق را به یک شکل تجربه نمی کنند و تاب آوری به عنوان یک سازه چندوجهی، نقش محوری در تعدیل این مسیر تحولی ایفا می کند. در این میان، حمایت والدین پس از طلاق شامل حمایت عاطفی، نظارت تحصیلی، ارتباط مثبت و همکاری والدینی، و حمایت مدرسه شامل روابط حمایتی معلم و دانش آموز، جو مدرسه، خدمات مشاوره ای و برنامه های مداخله ای، به عنوان دو نظام بوم شناختی کلیدی می توانند تاب آوری تحصیلی دانش آموزان را تقویت کرده و از افت تحصیلی پیشگیری کنند. این مقاله مروری با بررسی ادبیات نظری و تجربی، به تحلیل نقش این دو منبع حمایتی در فرآیند تاب آوری دانش آموزان پس از طلاق می پردازد و مدل مفهومی یکپارچه ای را برای درک تعامل میان تعارض خانوادگی، حمایت والدین، حمایت مدرسه و پیامدهای تحصیلی ارائه می دهد. یافته های این مرور حاکی از آن است که ترکیب حمایت والدین و مدرسه اثر هم افزایی داشته و در مقایسه با هر یک به تنهایی، توان پیش بینی کنندگی بیشتری برای تاب آوری تحصیلی دارد. همچنین، کیفیت حمایت و تناسب آن با نیازهای تحولی دانش آموز، عامل تعیین کننده ای در اثربخشی مداخلات است. در نهایت، دلالت های نظری و کاربردی برای مشاوران مدرسه، روانشناسان کودک و نوجوان و سیاست گذاران آموزشی ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

طلاق ، تعارض خانوادگی ، افت تحصیلی ، تاب آوری ، حمایت والدین ، حمایت مدرسه