تاثیر فضاهای ورزشی عمومی بر آلودگی هوا در تهران: رویکرد حقوق بشرمحور به حفاظت محیط زیست

هدف از این پژوهش، ارزیابی تاثیرات حقوقی ومحیط زیستی فضاهای ورزشی روباز در مناطق شهری آلوده تهران با تاکید بر حقوق بشر و حفاظت از محیط زیست است. پژوهش حاضر از نظر زمانی مقطعی، از حیث هدف کاربردی و از نظر روش شناسی توصیفی - تحلیلی و تطبیقی می باشد. جامعه آماری شامل ۳۷ فضای ورزشی روباز واقع در جنوب شرق تهران شامل مناطق(۱۲-۱۴-۱۵-جنوب ۱۳) است که از میان آن ها، ۱۶ فضای ورزشی متوسط و بزرگ دارای بهره برداری مستمر و برخوردار از داده های معتبر آلودگی هوا به صورت هدفمند انتخاب شدند.داده های مربوط به شش آلاینده شاخص کیفیت هوا شامل منواکسید کربن، اکسیدهای گوگرد، اکسیدهای نیتروژن، ازن و ذرات معلق، از مرکز پایش آلودگی هوا و شرکت کنترل کیفیت هوای تهران گردآوری شد. پس از آماده سازی داده ها، درون یابی مکانی آلاینده ها با استفاده از روش کریجینگ در محیط نرم افزار ArcGIS ۹.۳ انجام و نقشه های پهنه بندی تهیه گردید. سپس، با بهره گیری از تکنیک هم پوشانی شاخص ها، لایه های مکانی فضاهای ورزشی و آلاینده ها تلفیق و میزان مواجهه این فضاها با آلودگی هوا بررسی شد.نتایج نشان داد که پراکنش آلاینده ها از الگوی متوازن فضایی پیروی نمی کند و ذرات ریز معلق (PM۲.۵) بیشترین سهم آلودگی را به خود اختصاص داده اند؛ به گونه ای که منطقه ۱۴ با ثبت ۵۶۸ روز آلوده، آلوده ترین منطقه و منطقه ۱۳ پاک ترین محدوده در بین مناطق مورد مطالعه شناخته شد. در مقابل، اکسیدهای گوگرد در چهارمجموعه ورزشی رویت شد. اگرچه جنوب شرق تهران نسبت به سایر بخش های شهر از نظر ذرات ریز معلق وضعیت نسبتا بهتری دارد، اما شناسایی دقیق منابع انتشار آلودگی همچنان ضروری است.در مجموع، فضاهای ورزشی روباز در مناطق شهری آلوده، به ویژه در جنوب شرق تهران، دارای پیامدهای مهم زیست محیطی و حقوقی هستند. تدوین و اجرای استانداردهای زیست محیطی در طراحی و بهره برداری از این فضاها، در کنار توجه به حق بر ورزش، حق بر سلامت، توسعه پایدار و حق برخورداری از هوای پاک، باید در اولویت سیاست گذاری نهادهای قانونی و اجرایی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آلاینده های هوا ، حقوق بشر ، حقوق محیط زیست ، ورزش.