مرزهای لرزان یک تقنین؛ نقد استقلال جرم افساد فی الارض بر پایه ظرایف ادبی و نحوی آیه ۳۳ مائده

توسعه مفهومی بزه «افساد فی الارض» و استقلال بخشی به آن در قبال جرم «محاربه»، یکی از چالش برانگیزترین مباحث در عرصه فقه جزایی و حقوق کیفری است که پیامدهای شگرفی در حوزه کیفرگذاری و رعایت اصل احتیاط در دماء به همراه دارد. با وجود گرایش برخی رویکردهای تقنینی به تفکیک این دو عنوان و شناسایی افساد به عنوان یک جرم مستقل غیرمسلحانه، بازخوانی خاستگاه اصلی این تقنین، یعنی آیه ۳۳ سوره مائده، ضرورتی انکارناپذیر است. پژوهش حاضر با اتخاذ روشی توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر ظرایف نشانه شناسی متنی و قواعد مسلم نحو عربی، به ارزیابی انتقادی نظریه استقلال این جرم می پردازد. یافته های این جستار نشان می دهد که خوانش مبتنی بر دوگانگی جرم، با هندسه کلامی و ساختار ادبی آیه شریفه در تعارض آشکار است. برای اثبات این مدعا، مقاله به دو دلیل متقن ادبی استناد می جوید؛ نخست، واکاوی حرف عطف میان دو فعل که نه نشانگر مغایرت، بلکه «واو تفسیریه» است و بیان می دارد که «سعی در فساد»، در مقام تفسیر، تبیین و غایت مندی همان رفتار محاربه (دست بردن به سلاح) است. دوم، واکاوی قاعده نحوی پیرامون «عدم تکرار اسم موصول» (الذین) پیش از فعل دوم (یسعون) استکه در ادبیات عرب، دلالتی قطعی بر وحدت فاعل و یکپارچگی گروه هدف دارد پیش از فعل دوم (یسعون) استکه در ادبیات عرب، دلالتی قطعی بر وحدت فاعل و یکپارچگی گروه هدف دارد

کلیدواژه ها:

افساد ، محاربه ، افساد فی الارض ، مفسد