تحلیل سازوکارهای روایت «بهرام گور در گنبد سیاه» از هفت پیکر نظامی، بر پایه آرای گریماس

بررسی و تحلیل آثار ادبی بر مبنای نظریه های جهانی ، علاوه بر کمک به درک بهتر ساختار داستان ها، می تواند در فهم عمیق تر متن مددرسان باشد. یکی از بزرگ ترین نظریه پردازان ساختارگرا در زمینه روایت، آلژیرداس ژولین گریماس است. آرای وی به سبب دارابودن تقسیم-بندی های ویژه و خاصیت انعطاف پذیری، مورد استقبال بسیاری از پژوهشگران قرارگرفته است. براین اساس، جستار پیش رو می کوشد با رویکرد توصیفی- تحلیلی، ساختار طرح اصلی روایت «بهرام گور در گنبد سیاه» هفت پیکر نظامی را برمبنای برخی از مهم ترین آرای گریماس (تقابل-های دوگانه، زنجیره های روایی و الگوی کنشگر) مورد ارزیابی و تحلیل قراردهد و به تحلیل کنشگران و چگونگی شکل گیری سازه های تشکیل دهنده رخدادها در آن بپردازد. طبق یافته های پژوهش، در این روایت، داستان با وضعیت متعادل آغازین (کامرانی پادشاه در قصر) شروع می-شود؛ با کنجکاوی پادشاه برای کشف راز سیه پوشی مردمان، به وضعیت نامتعادل میانی مبدل می شود و با کشف راز سیه پوشی توسط پادشاه به وضعیت متعادل پایانی می رسد. کنشگران اصلی الگوی کنشی گریماس نیز چنین بازیابی شده اند: فرستنده: کنجکاوی پادشاه، گیرنده: پادشاه، فاعل: پادشاه، مفعول: کشف راز سیه پوشی، یاریگر: مرد قصاب و مرغ تنومند، بازدارنده: مردم شهر مدهوشان. عناصر بنیادی زنجیره های سه گانه روایی (میثاقی، اجرایی و انفصالی) نیز (همانند دیگر مولفه ها) قابل تبیین و تطبیق با آرای گریماس هستند.

کلیدواژه ها:

روایت نظامی ، گنبد سیاه ، نظریه گریماس