بررسی ارتباط خطر جریان های واریزه ای با تغییرات مکانی-زمانی یخچال ها، با استفاده از سنجش از دور (مطالعه موردی: یخچال های سیوله و یخار قله دماوند)

عقب نشینی یخچال های طبیعی ناشی از گرم شدن کره زمین، حجم یخ را کاهش می دهد که منجر به بسیاری از خطرات فاجعه بار مرتبط با یخچال ها، مانند جریان های واریزه ای و سیل می شود. زیرساخت ها و جوامع در منطقه دماوند در معرض خطرات یخچال های طبیعی قرار دارند. تغییرات آب و هوا، دینامیک یخبندان و ژئومورفولوژی، ماهیت و فرکانس جریان واریزه ای را تنظیم می کنند. برای درک این مفهوم، دو حوضه یخچالی مربوط به قله دماوند، که جریان واریزه ای و سیل مکرر در آن رخ داده است، انتخاب شد. در این مطالعه رابطه بین تغییرات آب و هوا، دینامیک یخبندان و ویژگی های ژئومورفولوژیکی حوضه، با جریان های واریزه ای مورد بررسی قرار گرفت. در این راستا از شاخص های SL، HI، NDSI و Mass Balance استفاده شد. با توجه به شاخص های ژئومورفولوژیکی محاسبه شده، می توان به لحاظ تکامل ژئومورفولوژیکی، حوضه یخچال یخار را در مرحله بلوغ و حوضه یخچال سیوله را در حال گذار به مرحله اواخر جوانی، در نظر گرفت. پردازش تصاویر ماهواره ای لندست طی یک دوره ۳۰ ساله نشان از پسروی یخچال های مذکور با نرخ متوسط ۴۸۴/۰ کیلومتر مربع در سال داشته است. همچنین هر دو یخچال تعادل جرمی منفی با میانگین ۰۳/۰ متر معادل آب در سال را تجربه کرده اند.  داده های آب و هوایی، افزایش دمای شدید هوا قبل از جریان های واریزه ای و به دنبال آن بارندگی های شدیدی را نشان دادند که باعث وقوع چندین جریان واریزه ای در مرداد ماه ۱۴۰۱ شد. پایداری یخچال های طبیعی، به ویژه در بخش های انتهایی آن، به سرعت ذوب، بارندگی، نوسانات دما و تغییرات تعادل جرم بسیار حساس است.

کلیدواژه ها:

یخچال های طبیعی ، جریان واریزه ای ، تغییرات آب و هوایی ، تعادل جرم ، قله دماوند