ارزیابی شاخص های برنامه ریزی فضایی تاب آوری کالبدی سکونتگاه های روستایی در مواجهه با سیل (مورد مطالعه: منطقه هفت آمایش سرزمین)

سیلاب به عنوان یکی از فراگیرترین مخاطرات طبیعی، در دهه های اخیر تحت تاثیر تغییرات اقلیمی و الگوهای ناپایدار بهره برداری از زمین، فشار فزاینده ای بر سکونتگاه های روستایی ایران وارد کرده است؛ سکونتگاه هایی که به دلیل ضعف زیرساخت های کالبدی و وابستگی معیشتی به منابع طبیعی، از آسیب پذیری مضاعف برخوردارند. در این چارچوب، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تحلیلی شاخص های برنامه ریزی فضایی موثر بر تاب آوری کالبدی روستاهای منطقه هفت آمایش سرزمین (استان های زنجان، قزوین و مرکزی) در مواجهه با سیل انجام شده است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی با رویکرد کمی بوده و داده ها از طریق پیمایش میدانی و پرسش نامه محقق ساخته میان ۳۷۵ سرپرست خانوار روستایی و ۸۶ کارشناس حوزه های مرتبط گردآوری شد. نتایج آزمون T تک نمونه ای نشان داد میانگین تمامی ابعاد مورد بررسی در هر دو گروه به طور معناداری پایین تر از حد مطلوب نظری (۳) قرار دارد؛ به گونه ای که میانگین کل در دیدگاه روستاییان ۴۲/۲ (۱۸۰/۸۱- =t) و در دیدگاه کارشناسان ۲.۶۵ (۴۷۶/۱۱- =t) برآورد شد. همچنین آزمون T مستقل حاکی از وجود تفاوت معنادار ادراکی میان دو گروه (۰۱/۰تاب آوری کالبدی را تضعیف کرده است. بر این اساس، بازتعریف سازوکارهای نهادی و تقویت حکمروایی مشارکتی به عنوان پیش شرط ارتقای تاب آوری فضایی روستاهای سیل خیز منطقه پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، تاب آوری کالبدی ، برنامه ریزی فضایی ، سیل ، منطقه هفت آمایش سرزمین