بررسی رابطه کمال گرایی و تحمل ناکامی در دانش آموزان تیزهوش با نقش واسطه ای تنظیم هیجان

چکیده زمینه و هدف: کمال گرایی به عنوان یک ویژگی شخصیتی دووجهی، می تواند همزمان موجب پیشرفت و آسیب پذیری هیجانی در دانش آموزان تیزهوش شود. پژوهش های پیشین عمدتا به رابطه دوگانه کمال گرایی و تحمل ناکامی پرداخته اند و نقش واسطه ای مهارت های تنظیم هیجان در این جمعیت کمتر بررسی شده است. هدف از این مطالعه بررسی رابطه کمال گرایی و تحمل ناکامی با نقش واسطه ای مهارت های تنظیم هیجان (ارزیابی مجدد شناختی و فرونشانی هیجانی) در دانش آموزان دختر تیزهوش است. مواد و روش ها: پژوهش توصیفی هم بستگی با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه های هفتم تا نهم مدارس استعدادهای درخشان شهر مشهد در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. نمونه شامل ۲۴۲ دانش آموز دختر با میانگین سنی ۷۳/۱۳ سال (دامنه ۱۳ تا ۱۵ سال) بود که پس از کسب نمره بالاتر از ۹۰ در مقیاس کمال گرایی چندبعدی (هویت و فلت، ۱۹۹۱)، به روش هدفمند انتخاب شدند. معیارهای ورود شامل نداشتن اختلال روان پزشکی تشخیص داده شده و مصرف نکردن منظم داروهای روان پزشکی در سه ماه گذشته بود. از مقیاس تحمل ناکامی (هرینگتون، ۲۰۰۵) و پرسش نامه تنظیم هیجان (گراس و جان، ۲۰۰۳) استفاده شد. داده ها با مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS-۲۸ و AMOS-۲۴ تحلیل شد. یافته ها: کمال گرایی در تحمل ناکامی اثر مستقیم منفی داشت (۰۰۱/۰>p، ۴۱/۰-=β). کمال گرایی ارزیابی مجدد شناختی را کاهش داد (۰۰۱/۰>p، ۴۴۷/۰-=β) و ارزیابی مجدد شناختی تحمل ناکامی را پیش بینی کرد (۰۰۱/۰>p، ۳۰۳/۰= β). نقش واسطه ای فرونشانی هیجانی تایید نشد. مدل نهایی ۴۱ درصد از واریانس تحمل ناکامی را تبیین کرد. نتیجه گیری: کمال گرایی ناسازگار از طریق تضعیف ارزیابی مجدد شناختی، تحمل ناکامی را کاهش می دهد. آموزش مهارت های تنظیم هیجان مبتنی بر ارزیابی مجدد شناختی می تواند از تاثیرات منفی کمال گرایی در تحمل ناکامی در دانش آموزان تیزهوش بکاهد.

کلیدواژه ها:

Emotion regulation ، Frustration tolerance ، Gifted students ، Perfectionism ، تحمل ناکامی ، تنظیم هیجان ، دانش آموزان تیزهوش ، کمال گرایی