جهت گیری های سیاسی در ترجمه متون تاریخی ایران دوره قاجار

ترجمه متون تاریخی از زبان های خارجی به زبان فارسی در دوره قاجار به مقتضای نیاز جامعه به صورت محسوس روند افزایشی یافت، اما سویه گیری آن صرفا تاریخی نبود. تلاش برای شناخت ریشه های عقب ماندگی و چگونگی دست یافتن به توسعه در دوره قاجار، باعث انجام ترجمه های گوناگونی شد که در این میان متون تاریخی موردتوجه قشر وسیعی از درباریان، رجال و اصلاح طلبان قرار گرفت و تداوم یافت. هدف از این تحقیق که با روش تاریخی تدوین یافته، تحلیلی نقادانه بر روند ترجمه متون تاریخی و بررسی جهت گیری های سیاسی آن است و مسئله اصلی این پژوهش بررسی این موضوع است که ترجمه های متون تاریخی به فارسی در دوره قاجار چگونه تحت تاثیر عوامل سیاسی، فرهنگی و اجتماعی قرار گرفتند و چه سویه گیری هایی مانند گزینش گری در محتوا، تحریف، یا تاکید بر مفاهیم خاص در این روند وجود داشت. دستاورد تحقیق نشان می دهد که این ترجمه های تاریخی در قالبی گزینشی انجام می گرفت و سویه گیری آن بیشتر بر اساس روند قدرت و سرگذشت فرمانروایان مطرح اروپایی بوده است. روند گزینش این ترجمه ها نشان می دهد که بیشتر آن ها سیاسی و بر اساس طرح نظریه دولت مدرن در اصل هویت سازی بود و به طور نسبی تاثیر کمی در تکمیل هویت تاریخی ایرانیان و شناخت بافت تاریخی این جامعه داشته است، هرچند به صورت ناخواسته زمینه ساز تحولات فکری بعدی شد.

کلیدواژه ها:

ترجمه متون ، قاجار ، متون تاریخی ، اعزام محصل به اروپا ، هویت ملی