بررسی مفهوم عشق در تمهیدات عین القضات در مقایسه با غزلیات حافظ شیرازی

این پژوهش به بررسی مفهوم عشق در دو اثر شاخص از ادبیات فارسی، یعنی تمهیدات عین القضات همدانی و غزلیات حافظ شیرازی اختصاص دارد. تمرکز اصلی این تحقیق بر تحلیل و مقایسه دیدگاه های این دو چهره درباره مفهوم عشق است، به ویژه با توجه به ابعاد هستی شناختی، معرفت شناختی و سلوکی که این مفهوم در نظام فکری آنان ایفا می کند. عشق، به عنوان یکی از بنیادی ترین مفاهیم در سنت عرفان اسلامی، مفهومی چندوجهی، پیچیده و در عین حال پویا است که در مواجهه با مقولاتی همچون عقل، شریعت، تجربه عرفانی و شهود، تعابیر و جلوه های متنوعی پیدا می کند. اگرچه برخی مفاهیم کلیدی مانند تغلیب عشق، تقابل میان عشق و عقل، غفلت و بدایت عشق در میان بسیاری از عرفا به صورت مشترک مطرح شده اند؛ اما تحلیل دقیق این متون نشان می دهد که دیدگاه عین القضات نسبت به عشق، با مضامین و تعابیر موجود در غزلیات حافظ مشابهت هایی بارز دارد. در این پژوهش، با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، مضامین، تمثیل ها و نمادهای مرتبط با عشق در دو اثر موردنظر استخراج شده و وجوه تشابه و تفاوت میان آن ها مورد شناسایی و تحلیل قرار گرفته است. در پایان، هرچند به صراحت نمی توان از تاثیر مستقیم عین القضات بر حافظ سخن گفت؛ اما شواهد متنی موجود، حاکی از پیوندی درونی، عمیق و غیرقابل انکار میان اندیشه های این دو متفکر برجسته است

کلیدواژه ها:

عشق ، عین القضات همدانی ، حافظ شیرازی ، تمهیدات ، هستی شناسی ، معرفت شناسی ، سلوک