تحلیل اهمیت و عملکرد گردشگری شبانه در بهره برداری پایدار از اماکن تاریخی، با تاکید بر مجموعه باستانی تخت جمشید

گردشگری شبانه، به عنوان یکی از الگوهای امروزی در صنعت گردشگری، به ویژه در محوطه های تاریخی، مورد توجه پژوهشگران و سیاست گذاران این حوزه قرار گرفته است. گردشگری شبانه، به منظور بهره برداری از جاذبه های گردشگری در شب، درصدد افزایش کارایی و جلب گردشگران در ساعاتی است که معمولا فعالیت های گردشگری با کاهش روبه رو می شود. این پژوهش با هدف تحلیل جایگاه و عملکرد گردشگری شب در بناهای تاریخی، به ویژه محوطه تاریخی تخت جمشید به عنوان یکی از برجسته ترین میراث فرهنگی ایران، انجام شده است. پژوهش از نظر روش شناسی ترکیبی (کیفی-کمی) است، که در بخش کیفی با بیست کارشناس (متخصصان گردشگری، میراث فرهنگی، استادان دانشگاهی و راهنمایان تور) و در بخش کمی با ۱۴۵ تن از ذی نفعان در سال ۱۴۰۳ انجام شده است. داده ها از طریق پرسش نامه جمع آوری شده و با تکنیک تحلیل اهمیت-عملکرد (IPA) و نرم افزارهای اس پی اس اس و اکسل تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهد که در میان معیارهای گردشگری شبانه در تخت جمشید، مولفه های طراحی و خدمات از لحاظ عملکردی در وضعیت مطلوب تری قرار دارند و شاخص های امنیت و رویدادها در رده های بعدی جای گرفته اند. از نظر اهمیت، متغیرهای سرمایه گذاری، بازاریابی و امنیت بیشترین مطلوبیت را داشته اند. بر این اساس، بهبود شاخص های امنیت و رویدادها نقش کلیدی در جذب گردشگران ایفا می کند و توسعه گردشگری شبانه در تخت جمشید مستلزم تمرکز بر ارتقای طراحی، خدمات، سرمایه گذاری، بازاریابی و امنیت است.

کلیدواژه ها:

گردشگری شبانه ، بناهای تاریخی ، میراث فرهنگی ، تجربه گردشگری ، تخت جمشید