<span lang="FA">بسط نظریه «هدایت به امر» علامه طباطبائی و ارزیابی نقدهای وارد بر آن

دیدگاه تفسیری علامه طباطبائی درباره امامت، گرچه پیشینه و جوهره فلسفی عرفانی دارد، اما بر اساس تفسیر قرآن به قرآن تبیین شده است. این ویژگی (توضیح مسائل حکمی به زبان قرآن) موجب تبیین عمیق و چندلایه شده که نیازمند بسط و تفصیل است. مسئله اصلی این مقاله بسط و توضیح بیشتر نظریه «هدایت به امر» علامه طباطبائی است که در همین راستا نقدهای وارد بر آن ارزیابی شده اند. فرضیه این مقاله این است که بسط این نظریه موجب درک بیشتر مسئله امامت می شود و نقد منتقدان به دلیل عدم درک کافی از عمق این نظریه است. این مقاله به روش تحلیلی نوشته شده و نشان می دهد که یکی از راهگشاترین تعابیر امامت، کلمه «اولی الامر» است که برای آن تحلیل کلمه ضرروی است. بر اساس تفسیر علامه طباطبائی، «امر» بیانگر باطن این جهان و ملکوت آن است؛ بنابراین، اولی الامر هم صاحب باطن و ملکوت است. پس، همان طور که احادیث هم تایید می کنند، قلب امام ظرف اراده خداوند است. درک این مسئله نتایج مهمی دارد که در ادامه مقاله مورد اشاره قرار می گیرند. اینجاست که نظریه «هدایت به امر» می تواند باطنی بودن مقام امامت را تبیین کند و در نتیجه امکان تفسیر دولایه (تنزیلی تاویلی) از آیات ولایت و امامت فراهم شود. پس از تبیین تعریف و آثار نظریه، در ادامه مقاله به دشواری های آن پرداخته شده که موجب نقدهای برخی محققین شیعی شده است. در این مقاله پاسخ این نقدها اجمالا بیان گردیده است.

کلیدواژه ها:

هدایت به امر ، علامه طباطبائی ، امامت ، اولی الامر ، باطن ، ملکوت