<span lang="FA">تحلیلی قرآنی از سیر و تکامل معنوی مرکزیتهای دینی پیشین (بابل/اورشلیم و مکه/مدینه)

اغلب دین های کهن مرکزیت هایی برای خود داشته اند که به اعتباراتی همچون زادگاه پیامبر، وجود معبد اصلی، وقوع برخی رویدادهای مهم دینی، سیاسی و حماسی و مانند آن شکل گرفته اند. اغلب مرکزیت های مزبور در گذر زمان به اضمحلال و افول گراییده یا کارکردهای معنوی خود را از دست داده اند. «بابل»، «اورشلیم»، «مکه» و «مدینه»، با تفاوت هایی که داشته اند، چهار شهر همچنان مهم در این بابند. پژوهش حاضر نشان می دهد که سرنوشت بابل با طغیان و فساد گره خورد و رو به نابودی رفت، اورشلیم که روزگاری مرکزیت ملک سلیمان شد و برخی آثار دینی و معنوی نیز بر جای نهاد، مبدل به مرکزیتی قومی و نژادی شد و از معنویت پیامبران پیشین تهی ماند، مکه نیز با همه اهمیتی که به عنوان «ام القری»، «بلد امین»، «بلد حرام» و جایگاه «مسجدالحرام» دارد، در نهایت میزبان شایسته ای برای پیامبر خاتم و شریعت آن نگردید. پیامبر پس از اخراج از مکه، شالوده های مدنیتی دینی و انسانی را به دور از آلودگی های شرک و منازعات قبیله ای و نژادی در مدینه بنا نهاد که بسیاری از ابعاد آن همچنان در خور واکاوی و بازخوانی است. مساله مقاله ناپایی مرکزیت های دینی پیشین و پایایی مدینهالنبی به مثابه یک الگوی مدنیت دینی و معنوی همچنان قابل مطالعه و بررسی برای تمدن و مدنیت حاضر در دنیای کنونی است. موقعیت محوری خداوند متعال و فرستاده او (ص)، عرضه نظری و عملی «اسلام» و «آیین حنیف» و دین «فطرت»، فضیلت تقوا و علم و حکمت، گستره تاثیر و نفوذ زبانی و فرهنگی برخی از ابعاد تمدنی مدینه النبی اند.

کلیدواژه ها:

مرکزیت دینی ، بابل و اورشلیم ، مکه و مدینه ، الگوی مدنیت دینی