<span lang="FA">واکاوی ادبی - بلاغی مسئله عطف واژه «ارجلکم» در آیه وضو

پژوهش حاضر به بررسی بلاغی حکم طهارت پاها در آیه ششم سوره مبارکه مائده (آیه وضو) پرداخته است. اختلاف دیرینه فقهی میان شیعه و اهل سنت بر سر نحوه طهارت پاها، ناشی از اختلاف در تعیین معطوف علیه واژه «ارجلکم» در آیه وضو است. با توجه به این که استناد صرف به قواعد نحوی در حل این چالش کافی نبوده است، این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که از منظر علم بلاغت، عطف بر کدام موضع صحیح و بلیغ است؟ این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، به بررسی وجوه مختلف اعرابی واژه «ارجلکم» از دیدگاه نحوی فریقین پرداخته و سپس آن ها را از منظر علم بلاغت تحلیل انتقادی کرده است. یافته های پژوهش نشان می دهد دیدگاه نحوی قائلان به عطف «ارجلکم» بر «وجوهکم وایدیکم»، به دلیل ایجاد فاصله توسط جمله اجنبی (وامسحوا برءوسکم) میان معطوف علیه و معطوف، مخالف با اصول فصاحت کلام و پدیدآورنده تعقید لفظی و معنوی است؛ و تنها عطف بر «برءوسکم» با اصول علم بلاغت سازگار است. بر اساس استدلال های بلاغی قاطع، حکم صحیح برای طهارت پاها در آیه وضو، مسح است. این پژوهش نشان می دهد نظم و چینش واژگان در آیه، مقصود الهی را به دقیق ترین و رساترین شکل بیان کرده و می تواند در حل مناقشات فقهی-ادبی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

آیه وضو ، ارجلکم ، عطف بر محل ، علم بلاغت ، مسح پا