<span lang="FA">واکاوی مولفه های سمع الهی در قرآن کریم با تاکید بر همنشینی اسماء (علیم، بصیر، قریب و الدعا)

این پژوهش با هدف واکاوی شبکه مفاهیم و دلالت های صفات «سمیع» در قرآن کریم و تحلیل هم نشینی این اسم با سایر اسماء حسنای الهی انجام یافته است. مسئله اصلی تحقیق، تبیین چگونگی احاطه علمی و حضوری خداوند بر مسموعات، مبصرات و مکنونات هستی در پرتو آیات وحی است.روش مورد استفاده در این مطالعه، «تحلیل محتوا» و واکاوی متنی آیات مرتبط با سمع الهی است. در این راستا، آیات استخراج شده بر اساس کدهای موضوعی دسته بندی و با بهره گیری از منابع تفسیری و روایی معتبر، مورد تبیین قرار گرفته اند.یافته های پژوهش نشان می دهد که صفت سمیع در قرآن کریم بیشترین هم نشینی را با اسم «علیم» دارد که در سه ساحت اقوال، افعال و اسرار باطنی تجلی می یابد. در مرتبه بعد، هم نشینی «سمیع بصیر» بر نظارت مطلق الهی در نظام خلقت و کنش های انسانی دلالت دارد. همچنین ترکیب های «سمیع الدعا» و «سمیع قریب» وجه اجابت گری و قرب وجودی حق تعالی را برجسته می سازند. بر اساس این تحلیل، سمع الهی صفتی ازلی و ذاتی است که منزه از ابزارهای جسمانی بوده و عین ذات باری تعالی محسوب می شود.نتایج پژوهش حاکی از آن است که اعتقاد به سمیع بودن پروردگار، افزون بر ابعاد الهیاتی، دارای آثار تربیتی عمیقی همچون ایجاد روحیه مراقبه در گفتار و رفتار، دوری از اقوال لغو و تقویت امید به اجابت در دعا است. در واقع، حضور همیشگی در محضر خدای سمیع، بنده را به سوی تزکیه نفس و پیوند مستمر با مبدا هستی سوق می دهد.

کلیدواژه ها:

سمیع ، علیم ، بصیر ، سمیع الدعا ، سمیع قریب ، تحلیل محتوا