الگوریتم های فراابتکاری گورکن عسل خوار و ژنتیک چندهدفه برای حل مدل ریاضی استوار زنجیره تامین پایدار

با افزایش عدم قطعیت در بازار و پیچیدگی فزاینده ی محیط رقابتی، پایداری زنجیره های تامین بیش ازپیش در معرض اختلال قرار گرفته و هرگونه نوسان در تقاضا یا کاهش ظرفیت اثرات منفی گسترده ای بر عملکرد کل زنجیره تامین ایجاد می کند. لذا توسعه مدلهای ریاضی متناسب از پیچیدگی بیشتری برخوردار شده و نیازمند رویکردهای مناسب حل می باشد. این پژوهش با هدف ارائه رویکرد مناسب حل مدل ریاضی چندهدفه استوار و سناریومحور توسعه یافته نظری و همکاران( ۱۴۰۳) به منظور کاهش هزینه های کل سیستم و آلاینده های زیست محیطی، که نوآوری عمده آن در ترکیب هم زمان عدم قطعیت تقاضا ناشی از نرخ تورم و کاهش ظرفیت در اثر اختلال بوده، اجرا شده است. از آنجا که با افزایش ابعاد و چندهدفه شدن مسئله، استفاده از روش های دقیق حل امکان پذیر نیست لذا برای حل مدل از دو الگوریتم فراابتکاری قدرتمند شامل توسعه الگوریتم نوظهور گورکن عسل خوار (HBA) به چند هدفه و الگوریتم ژنتیک چندهدفه (NSGA-II) استفاده شد. برای ارزیابی کارایی مدل و الگوریتم های پیشنهادی، یک مثال عددی طراحی و اجرا شد. یافته ها بیانگر آنست که مدل ارائه شده توانایی بالایی در مواجهه با عدم قطعیت داشته و تصمیمات بهینه تری در راستای پایداری اقتصادی, اجتماعی و زیست محیطی فراهم می کند. همچنین نتایج محاسباتی نشان دهنده ی کارایی و دقت بالاتر الگوریتم HBA در حل مسائل سخت (NP-Hard) با فضای جستجوی بزرگ و پیچیده است.

کلیدواژه ها:

زنجیره تامین پایدار ، بهینه سازی چندهدفه ، عدم قطعیت ، الگوریتم فرا ابتکاری