سنجش صرفه های مقیاس، ناکارایی x، هزینه های رفاهی انحصار در صنایع منتخب ایران

این پژوهش با هدف سنجش صرفه های مقیاس، هزینه های رفاهی ناشی از انحصار و اندازه گیری میزان ناکارایی X در بازه زمانی ۱۳۸۱تا ۱۴۰۱ انجام شده است. مطالعه حاضر با استفاده از داده های پانل ۳۸ صنعت و با بهره گیری از روش لیبنشتاین-کومانور برای محاسبه هزینه رفاهی ناشی از انحصار و بهره گیری از تابع هزینه ترانسلوگ به منظور برآورد ناکارایی X و صرفه های مقیاس انجام شد. یافته ها حاکی از سه بحران ساختاری است: نخست، صرفه های مقیاس روندی نزولی داشته و تا سال ۱۴۰۱ به یک چهارم اوج خود (۰۲۹/۰ در سال ۱۳۹۱) کاهش یافته که نشان دهنده از دست رفتن مزیت تولید در مقیاس بزرگ است. دوم، هزینه رفاهی انحصار به طور فزاینده ای افزایش یافته و تنها در دو سال (۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱) نزدیک به دو برابر شده است. این هزینه عمدتا در صنایع پایه مانند فولاد، خودرو و پتروشیمی متمرکز است. سوم، ناکارایی X (اتلاف منابع درون بنگاه ها) روندی صعودی داشته و از ۳۰۱/۰ به ۳۵۱/۰ افزایش یافته که نشان از تشدید مدیریت ناکارآمد دارد. بر این اساس، مقاله بر تفکیک بنگاه های دارای قدرت بازار، گسترش مالکیت مردمی از طریق صندوق های سرمایه گذاری عمومی و شفافیت قیمت گذاری برای کاهش انحصار تاکید دارد و هم زمان، ادغام هوشمند و خوشه سازی بنگاه های کوچک و متوسط را راه کاری برای تقویت صرفه های مقیاس و رقابت پذیری صنعتی می داند.

کلیدواژه ها:

"انحصار" ، "ناکارایی x" ، "هزینه های رفاهی انحصار" ، "صرفه های مقیاس" ، "صنایع منتخب ایران"