تحلیل نظام مند و میان رشته ای آیات مرتبط با پدیده های طبیعی در قرآن کریم

قرآن کریم پیرو ابعاد هدایتی آن، حاوی اشارات متعدد به پدیده های طبیعی است. آثار معدودی که در پی شمارش آیات علمی بوده، سه نقص عمده دارند؛ اختلاف در تشخیص آیات، توجه کلی به شاخه های محدود علمی و عدم توجه به آیات حاوی اشاره به پدیده های طبیعی که لزوما محتاج تفسیر علمی نیستند. این پژوهش با هدف شناسایی و طبقه بندی آیات مرتبط با پدیده های طبیعی در قرآن کریم بر آن است تا با بررسی سیاق آیات و تفاسیر معتبر، آیات مربوط به علوم طبیعی را استخراج و در دوشاخه اصلی علوم فیزیکی (با ۱۴زیرشاخه) و علوم زیستی (با ۱۱زیرشاخه) دسته بندی کند. در این پژوهش برای نخستین بار آیات پدیده های طبیعی در سه دسته دنیوی، اخروی و استعاری بازنمایی شده است.یافته ها نشان داد که در مجموع ۱۹۴۴ آیه به نوعی به پدیده های طبیعی اشاره دارند که از این میان ۱۱۷۰ آیه (حدود۶۰٪) مربوط به علوم فیزیکی و ۱۰۵۰ آیه (حدود۴۰٪) به علوم زیستی اختصاص یافته است. در بین شاخه های علوم فیزیکی، بیشترین فراوانی مربوط به علم کیهان شناسی و در میان علوم زیستی بیشترین به آناتومی تعلق دارد. از آیات مرتبط با علوم فیزیکی ۹۴۴ آیه شامل پدیده دنیوی، ۴۹ آیه شامل پدیده استعاری، ۱۷۳ آیه شامل پدیده اخروی است. همچنین از آیات مرتبط با علوم زیستی ۵۶۷ آیه شامل پدیده دنیوی، ۲۷۰ آیه شامل پدیده استعاری، ۲۱۱ آیه شامل پدیده اخروی است. این مجموعه داده، پایه ای برای تحلیل های میان رشته ای قرآن و علوم طبیعی فراهم می کند؛ همچنین به جهت شمول بر زیرشاخه های علوم طبیعی، شناسایی آیاتی را ممکن ساخته که تاکنون ظرائف آن از منظر تفسیر علمی مغفول مانده است.

کلیدواژه ها:

قرآن و علم ، پدیده های طبیعی ، مجموعه داده ، تفسیر علمی قرآن