بازخوانی تفسیری معنای واژه«کبد» درآیه ۴ سوره بلد؛ نقد دیدگاه های تفسیری و ارائه خوانشی نو

یکی از آیات شریف قرآن که به گونه ای به کیفیت خلقت انسان اشاره دارد ، آیه۴سوره بلد است. در کتب لغت اصیل و قدیمی پیرامون واژه«کبد» که فقط یکبار در این آیه آمده است؛ معانی مختلفی ارائه شده است. مفسران فریقین، تا کنون چهار معنای رنج و سختی، مرض، تعادل و تناصب (= افراشته)، اعتدال و رنج را برای این واژه انتخاب نموده و بر اساس آن آیه را ترجمه نموده اند. اما میان تفاسیر آمده و سیاق کلی سوره و آیات آن ارتباط و هماهنگی معنا داری مشاهده نمی شود. افزون بر آن، بر تمام این تفاسیر نقدهایی وارد است که سبب می شود اعتبار و احتمال صحت و پذیرش آراء آمده، مورد تردید قرار گیرد. یکی دیگر از معانی ارائه شده در کتب اقدم و اصیل لغت ، تعابیر«معدن العداوه، الخصومه» و«مرکز و بطن هر چیزی» است که تا کنون در تفسیر آیه مورد بررسی قرار نگرفته است. در این پژوهش با روش تحلیل - توصیفی و رویکردی انتقادی به تفاسیر مشهور، و نیز با تمرکز با کتب لغت و اصل سیاق و تناسب آیات؛ احتمال اخیر را یعنی دشمنی و خصومت ورزیدن درباره آیه بررسی نموده و دلایل تقویت پذیرش تفسیر پیشنهادی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

سوره بلد ، کبد ، نقد تفاسیر ، دشمنی ورزیدن ، ارتباط آیات