موانع و تسهیل کننده های مدل های پیش بینی در پیشگیری از سندرم متابولیک ایران: یک تحلیل کیفی SWOT تماتیک

مقدمه: سندرم متابولیک به عنوان یکی از شایع ترین اختلالات متابولیک در ایران، بار مالی و درمانی سنگینی بر نظام سلامت و سازمان های بیمه گر تحمیل می کند. مدل های پیش بینی کننده مبتنی بر هوش مصنوعی اگرچه می توانند ابزارهای ارزشمندی برای پیشگیری زودهنگام محسوب شوند، موفقیت آن ها در گرو قابلیت پیاده سازی در بستر واقعی و عملیاتی نظام سلامت است. مطالعه حاضر با هدف بررسی دیدگاه خبرگان حوزه سلامت درباره عوامل تسهیل گر و موانع پیش روی پیاده سازی این مدل ها در پیشگیری از سندرم متابولیک در ایران انجام شده است. روش کار: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیلی‑توصیفی و با به کارگیری تحلیل تماتیک شش مرحله ای براون و کلارک (۲۰۰۶) انجام شد. روش پژوهش به صورت ترکیبی استقرایی‑استنتاجی (hybrid inductive-deductive) طراحی گردید. نمونه گیری به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت ۱۵ خبره شامل ۶ متخصص بالینی، ۵ مدیر و سیاست گذار، و ۴ کارشناس فناوری اطلاعات سلامت در مطالعه مشارکت داشتند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و عمیق جمع آوری و با استفاده از کدگذاری دستی تحلیل شدند. همچنین، چارچوب تحلیل SWOT به عنوان راهنمای استنتاجی برای سازمان دهی و تحلیل تم ها به کار گرفته شد. یافته ها: تحلیل منجر به شناسایی ۲۰ تم اصلی شد که در چهار دسته نقاط قوت (۸ تم)، نقاط ضعف (۵ تم)، فرصت ها (۳ تم) و تهدیدها (۴ تم) سازمان دهی گردیدند. نقاط قوت عمدتا شامل انعطاف پذیری مدیریتی، توانمندسازی کارکنان و یادگیری مبتنی بر عمل بودند. نقاط ضعف شامل وابستگی به آموزش های سنتی و نبود بازخورد مستمر، فرصت ها شامل پیشرفت های فناورانه و حمایت سیاستی، و تهدیدها شامل فشارکاری بالاو بی ثباتی سیاستی بودند. چهار راهبرد اجرایی (SO، WO، ST، WT) استخراج شد که راهبردهای ترکیبی SO و WT بیشترین تاکید را داشتند. نتیجه گیری: موفقیت مدل های پیش بینی کننده، مستلزم تمرکز بر راهبردهای ترکیبی در سطح سازمان و سیاست گذاری کلان است. همچنین یافته های این مطالعه می توانند به سیاست گذاری مبتنی بر شواهد در سازمان بیمه سلامت ایران و نیز برنامه های ملی پیشگیری کمک شایانی نمایند.

کلیدواژه ها:

Statistical Models ، Qualitative Research ، Strategic Planning ، Health Services Accessibility ، Barriers to Care ، مدل پیش بینی کننده ، تحلیل کیفی ، چارچوب SWOT ، تسهیل کننده ها ، موانع