چکیده: یکی از مهم ترین سخنرانیهای
امام خمینی در طول حوادث منتهی به انقلاب اسلامی، سخنرانی تاریخی ایشان در ۱۳ خرداد ۱۳۴۲ است. سوال اصلی پژوهش این است که بر مبنای الگوی کنش گفتار جان سرل، امام در سخنرانی ۱۳ خرداد ۱۳۴۲ از چه نوع
کنش های گفتاری استفاده کردند؟ و از تحلیل فراوانی این کنش ها چه نتایجی حاصل می شود؟ این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش ترکیبی (کمی-کیفی) انجام شده است. دادهها به دو روش کتابخانهای و اسنادی گرداوری شدهاند. بیشترین کنش گفتاری، مربوط به کنش اظهاری (۱۱/۶۱ درصد) بود و هیچ کنش اعلانی در متن شناسایی نشد. کنشهای کلامی
امام خمینی در بعد ترغیبی (۳۷/۲۰ درصد) بیشتر از نوع کنش گفتاری مستقیم و جملات امری مثبت و منفی بود که طیفی از شدید تا ملایم را شامل می گردید. کنشهای اظهاری و عاطفی (۶۶/۱۶ درصد) برای تاثیرگذاری بیشتر با صنایع ادبی و بلاغی مختلف ازجمله تکرار، ایجاز، استفاده از ضمیر سوم شخص و...توام گردیده بودند. نتایج پژوهش بیانگر این است که با توجه به فراوانی کنش اظهاری در بین
کنش های گفتاری امام خمینی ایشان درصدد بودند تا با توجه به حوادث مهم پیش آمده از سال ۱۳۴۰ به بعد و به طور خاص برگزاری رفراندوم انقلاب سفید در ۶ بهمن ۱۳۴۱، اولا به تبیین شرایط کشور و دلایل پنهان تصمیم شاه بپردازند؛ ثانیا ارتباط شاه با اسرائیل و آمریکا را تشریح سازند و ثالثا ضمن دعوت مردم به هوشیاری و ضرورت اعتراض، هشدارهای لازم را به شاه در خصوص عواقب تصمیماتش بدهند.