<span dir="RTL" lang="AR-SA"> (۱۳۵۷-۱۳۴۲)تحلیل تاریخی شکل گیری بسیج منابع در شهرهای فراهان و تفرش در بستر انقلاب اسلامی ایران

چکیده: یکی از ابعاد مهم انقلاب اسلامی ایران، میزان نفوذ آن در مناطق محروم و شهرستان ها و مشارکت فعال ساکنان این مناطق در فرایند پیروزی انقلاب است. ازاین رو، شناخت قلمرو جغرافیایی انقلاب اسلامی و بررسی چگونگی شکل گیری و گسترش حرکت های انقلابی در مناطق مختلف، از موضوعات اساسی مطالعات انقلاب به شمار می آید. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاریخی چگونگی شکل گیری بسیج منابع در شهرهای فراهان و تفرش طی فرایند انقلاب اسلامی ایران در فاصله سال های ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷ انجام شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از چهارچوب نظری «بسیج منابع» چارلز تیلی انجام شده است. داده های مورد نیاز از طریق منابع کتابخانه ای، اسنادی و تاریخ شفاهی گردآوری و با روش تحلیل تاریخی بررسی شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که در جریان انقلاب اسلامی در فراهان و تفرش، روحانیان، بازاریان، فرهنگیان و زنان از مهم ترین گروه های اجتماعی بسیج کننده منابع برای مقابله با حکومت پهلوی بودند. همچنین گروه های غیرسازمانی عمدتا با محوریت روحانیان و در بستر مساجد و حسینیه ها فعالیت می کردند. منابع مورد استفاده شامل منابع فایده مندانه، مانند اطلاع رسانی از طریق نوارهای کاست و منابع هنجاری، همچون برگزاری آیین های مذهبی در ماه های محرم، صفر و رمضان بود. الگوهای بسیج منابع نیز در قالب بسیج تدافعی و تهاجمی نمود یافت. نتایج پژوهش بیانگر آن است که بسیج منابع در فراهان و تفرش نقشی موثر در سازمان دهی و گسترش کنش های انقلابی داشته و کنش های جمعی شکل گرفته در این مناطق را می توان در دو دسته کنش های واکنشی و ابتکاری طبقه بندی کرد. این امر نشان دهنده نقش موثر نیروهای اجتماعی و مذهبی در گسترش انقلاب اسلامی در شهرستان های یاد شده است.

کلیدواژه ها:

بسیج منابع ، فراهان ، تفرش ، انقلاب اسلامی ، چارلز تیلی ، پهلوی