بررسی اشعار صاحب علی آبادی بر مبنای مکتب کهن الگویی یونگ

ادبیات فارسی، همواره آینه ای از ژرفای روان انسان ایرانی و انعکاس دهنده رمزها، نمادها و اسطوره های جمعی ملت ها بوده است. در این میان، نظریه کهن الگویی کارل گوستاو یونگ، به مثابه ابزاری کارآمد، امکان کاوش در لایه های عمیق ذهن ناخودآگاه جمعی را فراهم می آورد و نشان می دهد که چگونه نمادها و تصاویر کهن در شعر فارسی بازتولید و بازآفرینی می شوند. یکی از چهره های مهم شعر فارسی در عصر قاجار، میرزا محمدتقی علی آبادی ملقب به «صاحب» است؛ شاعری که با بهره گیری از قالب های گوناگون شعری از جمله قصیده، غزل، مثنوی و رباعی، توانسته مفاهیم دینی، سیاسی و عرفانی را با هنرمندی خاصی بیان کند. پژوهش حاضر به شیوه تحلیل محتوا و رویکرد توصیفی-تحلیلیT بر آن است تا اشعار میرزا محمدتقی علی آبادی را بر مبنای نظریه مکتب کهن الگویی کارل گوستاو یونگ بررسی کرده و بازتاب کهن الگوهای بنیادین همچون قهرمان، پیر خردمند، سایه، آنیما و آنیموس، مادر، کودک الهی، مرگ و تولد دوباره را در اشعار وی تحلیل کند. این پژوهش از این جهت دارای اهمیت است که با بهره گیری از چارچوب روان شناسی تحلیلی یونگ، نخستین بار به تحلیل اشعار شاعری می پردازد که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که بسیاری از اشعار «صاحب» از ساختارهای ناخودآگاه جمعی تاثیر پذیرفته و عناصر کهن الگویی به شکل هنرمندانه ای در اشعارش حضور دارند. مضامین دینی و عرفانی، تمجید از شخصیت های مقدس چون حضرت علی(ع) و امام حسین(ع)، و استفاده از نمادهایی چون نور، خون، شمشیر، دل، شوق، مرگ، جهاد، عشق، مادر، و پیامبر(ص)؛ بستری مناسب برای ظهور کهن الگوهای یونگی در شعر او فراهم آورده اند

کلیدواژه ها:

صاحب علی آبادی ، مکتب ، کهن الگو ، یونگ ، ناخودآگاه جمعی