واکاوی نماد «فره» از منظر ویژگی های بصری در نگاره های شاهنامه قاجاری (d۱۰۲۰) محفوظ در موزه ی اسمیتسونین

شاهنامه در طول دوره های مختلف همواره مورد توجه نگارگران بوده است. بررسی نشانه های موجود در نسخه های تصویری، همراه با مطالعه هم زمان نظام نشانه های تصویری و متنی، انجام می شود. بدین سبب که مفاهیم موجود در نسخ تصویری از قاجار به این سو، علاوه بر توجه به نظام های متنی، جنبه شخصی سازی، شاخص تر است. هدف این نوشتار، بررسی چگونگی به تصویر درآوردن «فره» که یکی از نماد های شاخص شاهنامه نگاری بوده و یافتن و دسته بندی گونه ها و ویژگی های آن ها، به صورت خاص در یک نمونه شاهنامه قاجاری محفوظ در موزه اسمیتسونین است که پژوهشی در رابطه با آن صورت نگرفته است. سوال اصلی این پژوهش: نماد «فره» در شاهنامه مورد پژوهش، با چه عناصری نمود یافته است؟ روش تحقیق توصیفی تحلیلی است و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و اسنادی است. اهمیت این تحقیق در پیگیری موارد فوق در شاهنامه و نسخه تصویری آن و ضرورت آن این است که نگاره های نسخه مورد پژوهش تاکنون با تمرکز بر مفهوم نمادشناسی و فره، مورد بررسی قرار نگرفته است. جامعه پژوهش، نگاره های شاهنامه مورد پژوهش، با مضمون تصویری «فره» است. تجزیه و تحلیل به صورت کیفی است. نتایج نشان می دهد؛ ماهیت فره در نسخه مورد تحلیل با نمونه های قبلی خود در نسخ مصور متفاوت است و هاله نور و رنگ طلایی به صورت کامل حذف شده و در نماد های انسانی، گیاهی، اشیا و اشکال تجریدی نمود پیدا کرده است. موارد بصری فوق با توجه به متن ادبی استخراج و نگاره ها، تحلیل شده است.

کلیدواژه ها:

قاجار ، فره ، شاهنامه فردوسی ، نگارگری ، شاهنامه نگاری ، موزه ی اسمیتسونین