آینده پژوهی نقش مساجد معاصر تبریز در تقویت هویت اسلامی- ایرانی

مساجد به عنوان نماد عینی تمدن اسلامی-ایرانی، نقشی مهمی در شکل دهی به هویت جامعه دارند. این پژوهش باهدف آینده پژوهی نقش مساجد معاصر شهر تبریز در تقویت و تداوم هویت اسلامی- ایرانی و تبیین راهبردهای آینده بر مبنای هویت اسلامی- ایرانی انجام شده است. این مطالعه با رویکردی آینده پژوهانه و با بهره گیری از روش های ترکیبی انجام پذیرفته است. داده های لازم از طریق مطالعات کتابخانه ای و مطالعات میدانی گردآوری شده است. برای ترسیم سناریوهای محتمل آینده از روش تحلیل ساختاری و دلفی استفاده شد. یافته ها حاکی از آن است که مساجد معاصر تبریز در عین بهره مندی از برخی عناصر هویت ساز، با چالش هایی همچون تقلید صرف از الگوهای تاریخی بدون بازخوانی خلاقانه، غلبه نگاه کمی و کارکردی صرف، و کمرنگ شدن مفاهیم متعالی و معنوی در طراحی مواجه هستند. آینده نگاری و راهبرد با بیشترین تاثیرگذاری (امتیاز ۱۱۵) و معنا و هویت با بیشترین تاثیرپذیری (امتیاز ۱۲۰) به عنوان محورهای کلیدی در آینده مساجد معاصر تبریز شناخته می شوند. نتایج نشان دادند که دستیابی به این آینده مطلوب، نیازمند اتخاذ راهبردهایی همچون: تلفیق خلاقانه عناصر اصیل معماری ایرانی اسلامی با فناوری ها و نیازهای معاصر، طراحی چند عملکردی و افزایش نقش اجتماعی مساجد در محله، تاکید بر مفهوم «مکان» به جای «فضا» و خلق محیط های معنا ساز و استوار بودن تمامی طراحی ها بر مبانی الهی و ارزش های دینی است.

کلیدواژه ها:

آینده پژوهی ، معماری معاصر ، مساجد تبریز ، هویت اسلامی- ایرانی ، جهت گیری الهی