نقش خودکارآمدی طراحی معماری در ارتقای عملکرد تحصیلی: شواهدی از آموزش طراحی معماری ۲

خودکارآمدی به عنوان یکی از سازه های کلیدی نظریه شناختی‑اجتماعی بندورا، نقش مهمی در انگیزش، یادگیری خودتنظیمی و موفقیت تحصیلی دانشجویان ایفا می کند. با وجود گسترش پژوهش ها در این حوزه، شواهد تجربی درباره نقش «خودکارآمدی طراحی معماری» در آموزش استودیومحور معماری همچنان محدود است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر خودکارآمدی طراحی معماری بر عملکرد تحصیلی دانشجویان در درس «طراحی معماری ۲» انجام شد. روش پژوهش، توصیفی‑همبستگی با مدل یابی معادلات ساختاری و رویکرد حداقل مربعات جزئی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان درس طراحی معماری ۲ در دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه در سال تحصیلی ۱۴۰۳‑۱۴۰۴ بود که به روش سرشماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ی محقق ساخته ی خودکارآمدی طراحی معماری با پنج بعد خلاقیت، حل مسئله، مهارت های فنی، ارائه و دفاع از طرح، و پایداری در فرایند طراحی بود؛ عملکرد تحصیلی نیز با نمره ی نهایی درس سنجیده شد. روایی صوری، محتوایی و سازه و همچنین پایایی ابزار (با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی) تایید گردید. یافته ها نشان داد که خودکارآمدی طراحی معماری تاثیر مثبت و معناداری بر عملکرد تحصیلی دارد و توانست بخش قابل توجهی از واریانس عملکرد را تبیین کند. این نتایج حاکی از آن است که باور دانشجویان به توانایی های خود در مدیریت فرایند طراحی، حل مسائل پیچیده، به کارگیری مهارت های فنی، ارائه ی موثر و پایداری در مواجهه با چالش های طراحی، از مهم ترین عوامل موفقیت در آموزش استودیومحور محسوب می شود. بنابراین، توجه به راهبردهای آموزشی تقویت کننده ی خودکارآمدی نظیر بازخوردهای سازنده، ارزشیابی فرایندی، ایجاد فرصت های موفقیت تدریجی و توسعه ی محیط های یادگیری حمایت گر، می تواند به ارتقای کیفیت آموزش معماری و بهبود عملکرد تحصیلی دانشجویان بینجامد.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی طراحی معماری ، عملکرد تحصیلی ، آموزش معماری ، طراحی معماری ۲