ارزیابی تاثیر مسیریابی بر تعاملات اجتماعی در خانه تهرانی های یزد به روش چیدمان فضایی

در معماری سنتی ایران، به ویژه در بافت های تاریخی مناطق گرم و خشک، مسیر یابی فضایی نه تنها به منظور سازماندهی عملکردی فضاها، بلکه به عنوان بستری برای شکل گیری تعاملات اجتماعی، اهمیت فراوان دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر مسیر یابی داخلی بر کیفیت تعاملات اجتماعی در خانه تاریخی تهرانی های یزد انجام شده و با بهره گیری از روش تحلیل چیدمان فضایی (Space Syntax) و شاخص های مرتبط نظیر عمق میانگین، یکپارچگی، کنترل و انتخاب پذیری به ارزیابی ساختار فضایی خانه پرداخته است.نتایج حاصل از تحلیل های نرم افزارهای SPSS۲۷ و DepthMap نشان می دهد که فضاهایی مانند «ایوان»، «ورودی» و «حیاط مرکزی» به دلیل دارا بودن بیشترین میزان یکپارچگی و اتصال، نقش تسهیل کننده در شکل گیری تعاملات اجتماعی ایفا می کنند. در مقابل، فضاهایی مانند «صندوق خانه» و «بادگیر» به دلیل عمق بیشتر و اتصال پایین تر، عملکردی درون گراتر و خصوصی تر داشته اند. این تفکیک عملکردی در راستای حفظ سلسله مراتب حریم های عمومی تا خصوصی، نوعی نظم فضایی-اجتماعی را رقم زده که با فرهنگ ساکنان و اقلیم منطقه سازگاری بالایی دارد.تحلیل چیدمان فضایی در این خانه تاریخی، الگویی از طراحی مبتنی بر خوانایی، انعطاف پذیری فضایی و سازمان دهی اجتماعی ارائه می دهد که قابلیت الگوبرداری در طراحی معاصر مسکن اقلیمی را دارد. این پژوهش نشان می دهد که بازخوانی الگوهای مسیر یابی سنتی از طریق ابزارهای تحلیل فضا، می تواند به ارتقای کیفیت اجتماعی در محیط های زیستی امروزی منجر شود.

کلیدواژه ها:

قابلیت دسترسی ، کیفیت زندگی ، چیدمان فضایی ، دپس مپ ، خانه تهرانی ها.