مدل چندهدفه استوار مکان یابی–تخصیص مراکز درمانی موقت تحت عدم قطعیت تقاضا و محدودیت تامین تجهیزات

افزایش بحران های سلامت، همه گیری ها و محدودیت های تامین تجهیزات پزشکی، ضرورت طراحی شبکه های درمانی تاب آور و استوار را بیش از پیش آشکار کرده است. در چنین شرایطی، تصمیم گیری درباره مکان یابی مراکز درمانی، تخصیص بیماران، ظرفیت گذاری و تامین تجهیزات پزشکی تحت عدم قطعیت، به یکی از چالش های اصلی نظام سلامت تبدیل شده است. پژوهش حاضر یک مدل برنامه ریزی خطی مختلط عدد صحیح چندهدفه برای مکان یابی استوار مراکز درمانی با ملاحظات تاب آوری خدمت محور ارائه می دهد که تصمیمات مکان یابی، تخصیص خدمات، ظرفیت گذاری و تامین تجهیزات پزشکی را به صورت یکپارچه و تحت عدم قطعیت تقاضا و محدودیت تامین تجهیزات در نظر می گیرد. برای مدل سازی عدم قطعیت، از رویکرد بهینه سازی استوار مبتنی بر چارچوب Mulvey استفاده شده است که علاوه بر حداقل سازی هزینه مورد انتظار، پایداری عملکرد سیستم در سناریوهای مختلف را نیز لحاظ می کند. همچنین، به منظور تقویت تاب آوری خدمت محور شبکه، محدودیت کنترل کمبود خدمات و جریمه کمبود در مدل اعمال شده است. مدل پیشنهادی دارای دو تابع هدف شامل حداقل سازی هزینه کل استوار و حداقل سازی شاخص دسترسی بیماران به خدمات درمانی است. مدل با استفاده از روش ε-constraint در محیط GAMS و حل کننده HiGHS حل شد. برای ارزیابی محاسباتی، علاوه بر مثال تشریحی، ۱۵ مسئله در سه اندازه کوچک، متوسط و بزرگ بررسی شد و مدل پیشنهادی با مدل قطعی ارزش مورد انتظار و مدل سناریومحور بدون جمله استواری مقایسه گردید. تصمیمات حاصل از سه مدل نیز در مجموع در ۷۵۰ ارزیابی خارج از نمونه آزمون شدند. نتایج جبهه پارتو نشان داد که در راه حل میانی جبهه پارتو، افزایش ۴۴/۷ درصدی هزینه استوار، شاخص دسترسی را ۸۰/۱۸ درصد بهبود می دهد. همچنین، در ارزیابی خارج از نمونه، مدل پیشنهادی در مقایسه با مدل قطعی، متوسط هزینه و بیشترین هزینه مشاهده شده را به ترتیب ۱۲/۵۶ و ۹۰/۸۳ درصد کاهش داد و پوشش کامل تقاضا را در برابر پوشش ۹۳/۹۶ درصدی مدل قطعی حفظ کرد. یافته ها بیانگر آن است که برنامه ریزی سناریومحور و کنترل استواری تصمیمات می تواند با کاهش کمبود خدمات و حفظ پوشش تقاضا، تاب آوری خدمت محور شبکه سلامت را تقویت کند.

کلیدواژه ها:

مکان یابی مراکز درمانی ، زنجیره تامین تجهیزات پزشکی ، بهینه سازی استوار ، تاب آوری سیستم سلامت ، عدم قطعیت تقاضا