تحلیل جامعه شناختی مسیرهای علی منتهی به انواع رفتارهای اقدام به خودکشی در نوجوانان در معرض خطر شهر مشهد

زمینه و هدف: اقدام به خودکشی در میان نوجوانان پدیده ای چندبعدی است که تبیین آن تنها با عوامل فردی امکان پذیر نیست و مستلزم توجه به زمینه های خانوادگی و اجتماعی است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ترکیب های علی موثر بر انواع رفتارهای اقدام به خودکشی در نوجوانان شهر مشهد انجام شد.روش و داده ها: این پژوهش با رویکرد ترکیبی و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و تحلیل مقایسه ای کیفی مبتنی بر منطق جبر بولی انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختارمند با ۶۱ نوجوان ۱۵ تا ۱۸ ساله دارای تجربه اقدام به خودکشی ناموفق گردآوری شد. مشارکت کنندگان با نمونه گیری هدفمند و رعایت اصل حداکثر تنوع انتخاب شدند.یافته ها: یافته ها چهار سنخ اصلی اقدام به خودکشی شامل «فرار از رنج»، «تکانشی–واکنشی»، «اعتراضی–پیام رسان» و «وجودی» را آشکار ساخت. روابط ناکارآمد خانوادگی شرط علی محوری در همه سنخ ها بود. در سنخ فرار از رنج، هم زمانی فروپاشی ساختاری خانواده، انزوای اجتماعی و فشارهای محیطی نقش تعیین کننده داشت. سنخ تکانشی–واکنشی در خانواده های دارای انسجام نسبی اما روابط عاطفی آسیب زا شکل گرفت. سنخ وجودی با تنهایی ساختاری و بحران معنا و سنخ اعتراضی–پیام رسان با فقدان کانال های مشروع برای بیان اعتراض و فشارهای محیطی تبیین شد.بحث و نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد ناکارآمدی خانواده، در تعامل با ضعف نهادهای میانجی و حمایتی، نوجوانان را در چرخه ای از رنج و بن بست ساختاری قرار داده و مسیرهای متفاوت اقدام به خودکشی را شکل می دهد. ازاین رو، پیشگیری موثر مستلزم مداخلاتی فراتر از سطح فردی، مبتنی بر تقویت خانواده و توسعه شبکه های حمایتی و اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

اقدام به خودکشی نوجوانان ، تیپولوژی خودکشی ، تحلیل مقایسه ای کیفی (QCA) ، جبر بولی ، منطق ترکیبی علی